Thursday, February 28, 2019

Chinese experts coming to Nepal to explore petroleum extraction potential

Kathmandu, March 1

A team of Chinese experts is coming to Nepal in order to explore the country’s potential of extracting petroleum products.

Officials of the two countries signed an agreement in this regard at a function in Beijing on Thursday.

The two countries had signed an initial agreement in this regard around three years ago. However, nothing has been done after that.

The Thursday agreement is expected to begin actual works on the site as the Chinese team has agreed to come to Nepal within next one month for a survey, according to Ram Prasad Ghimire, Deputy Director General at the Department of Mine and Geology.

He informs that the team will visit identified locations of Palpa, Dailekh and Surkhet districts.

A Nepali team led by the Department chif Som Nath Sapkota is currently in China for a meeting with Chinese counterparts. The team signed the agreement with China Geological Survey.

The CGS is considered one of the excellent oil mining institutions of the world.

Continue Reading…

From the Kathmandu Press: Friday, March 1, 2019

Most national dailies have carried the news related to the helicopter crash which took the life of Tourism Minister Rabindra Adhikari and six others in Taplejung on their front pages today as well. The newspapers have discussed what caused the crash and why Nepal has seen so many helicopter crashes.

Papers have also talked about flights coming into Nepal being disrupted due to tensions between India and Pakistan.

Here is a summary of important, ignored and interesting stories from the front pages of national broadsheets:

Important

Helicopter crash raises same old questions

Kantipur, Nagarik, Republica and The Kathmandu Post report that an Air Dynasty helicopter in the eastern mountain region of Taplejung on Wednesday comes as another blow to the country’s flight safety record. The tragedy, which killed the country’s tourism minister and a prominent businessman along with other officials, has once again raised a question: why are so many helicopters crashing in the country?

At least 19 fatal crashes of helicopters have taken place across the country since the aviation authorities started keeping records in 1966. The crash of the Air Dynasty chopper wasn’t the first one that occurred during inclement weather conditions. Three years ago, a Fishtail Air helicopter crashed in Nuwakot, also killing all seven people on board. Last year, an Altitude Air chopper crashed in Nuwakot, killing six people.

The common thing between all the crashes is that the captain of all the flights had violated standard operating procedures for choppers—by entering clouds. What’s also common, aviation experts said, is a certain behavioural attitude the pilots have exhibited in the face of adverse weather. The officials in Taplejung didn’t have a clue about Minister Rabindra Adhikari’s plan to visit Pathibhara. By the time Taplejung CDO and others found out about it, Minister Adhikari and rest of the passengers were already at the temple.

Pancheshwar project still in limbo

Annapurna Post and Karobar report that the meeting of the experts from Nepal and India has failed to reach an agreement on some major issues relating to the construction of the Pancheshwor Multipurpose Hydropower Project.

The two-day meeting, concluded on Thursday, did not reach the conclusion on availability of water and capacity of the project.

Spokesperson at the Ministry of Energy, Hydropower and Irrigation, Prabin Raj Aryal, informed that further discussion was needed because agreement was made only on 64 disputed issues out of 168 in course of the preparation of detailed project report.

Sharing of water, utility of water, investment in project, capacity of hydropower, irrigation and flood control were the pressing issues requiring further discussion, he added.

The Nepali side insisted that Nepal should be provided water in Dodhara and Chandani as per the Mahakali Treaty. But, the Indian side said it could be dealt only after the completion of the project.

Ignored

Rs 109 billion spent by NGOs and INGOs for project operation

Rajdhani reports that Rs 109 billion has been spent by NGOs and INGOs for their project operations. However, most of their projects hasn’t been monitored. According to the Social Welfare Council, INGO’s have spent Rs 89 billion and NGOs have spent around Rs 20 billion of their projects in the past year alone. But questions are arising as these projects which has such high monetary value aren’t being monitored by the government.

Nepali girls being sold for $2000 in Iraq

Naya Patrika reports that Nepali girls are being sold for $2000 in Iraq.

Nepal Police’s CIB has arrested a Nepali couple, Narayan Basnet and Laxmi Nepali, who have been selling young Nepali girls in Iraq. According to the CIB, Laxmi Nepali would find girls wanting to go to Iraq in Nepal and her husband, who was based in Delhi, would manage things to sell the girls in Iraq. CIB suspects there are more people involved in this case and are investigating further.

Interesting

Nepali women cricketers shown a cold shoulder

The Kathmandu Post reports that not a single sports official was present at the Tribhuvan International Airport to welcome the women’s team which finished second in the ICC Women’s World Cup Asia Region Qualifier in Thailand. Despite its stellar showing, the response from both officials and fans to the women’s team has bordered on the apathetic. Even the media choose to stay away when the women’s team returns home.

Carpet industry enjoying growth

Karobar reports that the export of carpets has increased significantly over the past few years due to a demand in the international market. In the past six months alone, export of carpets has increased by 13.3 per cent. Carpets worth around Rs 3.7 billion have been exported abroad in this period, according to Trade and Export Promotion Centre. The increase, according to the Centre, is thanks to promotion of Nepali products in the international market. The growth is likely to continue as demands from United States of America, England, Germany, Italy, Canada, France, Australia and Belgium increases.

 

 

Continue Reading…

ताप्लेजुङमा ढलेका उड्डयन क्षेत्रका दुई धरोहर

१६ फागुन, काठमाडौं । भनिन्छ, राम्रा मान्छेमाथि छिट्टै काल पल्किन्छ, यतिबेला यो भनाइमा सयप्रतिशत सहमत छन् नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका कर्मचारीहरु । बुधबार ताप्लेजुङमा भएको हेलिकोप्टर दुर्घटनामा आफ्नो संस्थाका कुशल, इमान्दार र मिहिनेती नेतृत्वकर्ता उनीहरुले गुमाएका छन् ।

प्राधिकरणका बरिष्ठ अधिकारीहरु वीरेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठ र ध्रुव भोछिभयाको निधनलाई विश्वास गर्नै गाह्रो भइरहेको छ, त्रिभुवन विमानस्थलका प्रवक्ता प्रतापबाबु तिवारीलाई । उनीजस्तै प्राधिकरणका सयौं कर्मचारी र उनीहरुलाई चिन्नेहरु पनि यसै भन्छन् ।

पछिल्लो तीन वर्षमा १० वटा आन्तरिक विमानस्थल कालोपत्रे भए । केही आन्तरिक विमानस्थलमा रात्रीकालीन सेवा उडान भर्न मिल्ने गरी सुधार गरिए । त्रिभुवन विमानस्थलमा पार्किङ क्षेत्र थप्ने र धावनमार्ग पुनस्र्थापना गर्नेदेखि टर्मिनल भवनलाई विस्तार गर्नेसम्मका योजना अघि बढे । यी लगायत थुप्रै उड्डयन क्षेत्रका प्रमुख योजना निर्माता र नेतृत्वकर्ता श्रेष्ठ र भोछिभयाले बुधबार ताप्लेजुङमा भएको हेलिकोप्टर दुर्घटनामा मृत्युवरण गरे ।

उड्डययन क्षेत्रको विकासका लागि लाग्दालाग्दै कामकै सिलसिलामा पर्यटनमन्त्री रविन्द्र अधिकारीसँगै प्राधिकरणका श्रेष्ठ र भोछिभया पनि अस्ताए । उनीहरु दुबै प्राधिकरणका मुख्य निर्देशनालय र विभागको नेतृत्वकर्ता हुन् ।

०७१ फागुन २० मा २२७ जना यात्रु सवार टर्किस एयरलाइन्सको विमान त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको रनवेबाट घाँसे मैदानमा जोतिएर दुर्घटना हुँदा त्रिभुवन विमानस्थलका निमित्त महाप्रवन्धक थिए वीरेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठ ।

अन्तर्राष्ट्रिय उडान-अवतरण नै रोकिएको त्योबेला नेपालको नागरिक उड्डयन इतिहासकै सबैभन्दा चुनौतिपूर्ण घडी थियो, यस्तो समयमा लगातार तीन दिन मिहिनेत गरेर विमानस्थलको अवरोध हटाएका थिए, श्रेष्ठ र उनको टिमले ।

काभ्रेको बनेपा निवासी ध्रुव भोछिभयाले केही वर्षदेखि प्राधिकरणभित्र इन्जिनिरिङ सिभिल इन्जिनियरिङ क्षेत्रको नेतृत्व गरिरहेका थिए । उड्ड्यन प्राधिकरणले आफ्ना दुई दरिलो खम्बा गुामाएको बताउँछन् उनका सहकर्मी निर्देशक प्रदीप अधिकारी ।

श्रेष्ठ र भोछिभया दुबै आ-आफ्नो क्षेत्रमा विज्ञ थिए, त्यसैले दुई बरिष्ठ प्राविधिक अधिकारीको मृत्युको क्षतिपूर्ति तत्कालै हुन नसक्ने प्राधिकरणका कर्मचारीहरु बताउँछन् ।

‘यो प्राधिकरणलाई मात्र हैन, सिंगो देशलाई नै भएको क्षति हो,’ निर्देशक अधिकारी भन्छन्, ‘उड्डयन क्षेत्रको समग्र विकास योजना तथा बजेट बनाउने र योजनालाई कार्यान्वयन गर्ने मुख्य र फरक-फरक जिम्मेवारी बोक्नुभएका प्राधिकरणका दुई धरोहरहरु अवसानले अपुरणीय क्षति भएको छ ।’

महानिर्देशकको दाबेदार थिए श्रेष्ठ

प्राधिकरणका उपमहानिर्देशक श्रेष्ठ नेपालको हवाइ सुरक्षाका विज्ञमध्ये एक थिए । उनी सुरक्षा उपकरणहरुबारे प्राधिकरणमै सबैभन्दा धेरै ज्ञान भएका व्यक्तिभित्र गनिन्थे ।

त्रिभुवन विमानस्थलका प्रवक्ता प्रतापबाबु तिवारीका अनुसार श्रेष्ठ प्राधिकरणमा रेडियो टेक्निकल अफिसरका रुपमा प्रवेश गरेका थिए । हल्ला नगरी काम गर्ने र समयमै नतिजा दिने स्वाभाव थियो श्रेष्ठको ।

उनी सुरुबाटै प्राधिकरणको हवाइ सञ्चार (कम्युनिकेशन) र पथप्रदर्शन (नेभिगेशन) को परियोजना हेर्थे । देशभरका आन्तरिक एयरपोर्टहरुमा आधुनिक सञ्चार तथा पथप्रदर्शक उपकरण जोड्दा उनले नै नेतृत्व गरेका थिए । विमानस्थलको प्राविधिक पक्षलाई सुधार गर्न उनको सँधै जोड हुन्थ्यो ।

यन्त्र उपकरणहरु जडान गर्दा आफैं फिल्डमा पुग्थे, उनी आफैं कामदार भएरै काम गर्थे । आफ्नो विज्ञतालाई उनले प्राधिकरणमा गज्जबसँग दर्शाएका थिए ।

श्रेष्ठको परिवार भक्तपुर स्थायी घर भए पनि कोटेश्वरमा बस्दै आएको छ । श्रेष्ठले त्रिभुवन विमानस्थलमा पनि निमित्त महाप्रवन्धकका रुपमा काम गरे । उनले नै त्यहाँ रहँदा विमानस्थलको टर्मिनल भवनको स्तरोन्नति गर्ने योजना तयार गरेका थिए । त्यसअनुरुप काम गर्न हाल काम सुरु हुन लागेको छ ।

यस्तै उनकै कार्यकालमा विमानस्थलको ४० वर्षदेखि हुन नसकेको धावनमार्ग पुनस्र्थापनाको योजना तयार भएको थियो ।

पछिल्लो समयमा श्रेष्ठ प्राधिकरणको कर्पोरेट निर्देशनालयका प्रमुख थिए । प्राधिकरणले योजना निर्माण तथा बजेटिङ र मूल्यांकन लगायतमा उनले नेतृत्व लिन्थे । आगामी जेठबाट हालका महानिर्देशक सञ्जीव गौतमको अवकाश हुन लाग्दा श्रेष्ठ पनि महानिर्देशक पदको बलियो दाबेदारमध्ये एक थिए ।

श्रेष्ठ प्राधिकरणको प्रवक्ता थिए, त्यसैले सञ्चारकर्मीका माझमा पनि उनी निकै प्रिय थिए ।

‘इन्जिनियरका पनि इन्जिनियर’ भोछिभया

पुर्ख्यौली घर बनेपा भई बागबजार बस्दै आएका भोछिभया पनि प्राधिकरणका अर्का एक खम्बाका रुपमा थिए । पर्यटनमन्त्री रविन्द्र अधिकारीले तेह्रथुममा गरेको अन्तिम भाषणमा भोछिभयालाई ‘इन्जिनियरका पनि इन्जिनियर’ रुपमा चिनाएका छन् । मन्त्री अधिकारीले उनलाई नै लिएर आएपछि चुहानडाँडामा विमानस्थल बन्नेमा आशंका नगर्न सर्वसाधरणलाई भनेका थिए ।

हुन पनि भोछिभया नागरिक उड्डयनतर्फको सिभिल इन्जिनियङमिा विज्ञता हासिल गरेका व्यक्ति हुन् । प्राधिकरणका सिभिल इञ्जिनियरकै पदमा सेवा प्रवेश गरेका भोछिभया प्राधिकरणको आन्तरिक विमानस्थल हेर्ने निर्देशक हुन् । उनी इञ्जिननियरिङ विभागमा प्रमुख भएकाले उड्डयन प्राधिकरणका इञ्जिनियरहरुका उनी ‘गुरु’ नै थिए ।

उनैको नेतृत्वमा देशभरका विमानस्थलको निर्माण, मर्मत, सुधार र व्यवस्थापनको काम हुने गरेको थियो । निर्देशक अधिकारीहरुका अनुसार उनी एक कुशल व्यवस्थापक पनि थिए ।

एयरपोर्ट आवश्यकताका अधारमा बन्नुपर्छ भन्ने अडान लिने भोछिभायाले यसअघि विभिन्न पर्यटनमन्त्रीले जथाभावी एयरपोर्ट निर्माणका लागि गरेका प्रस्ताव अस्वीकार समेत गर्ने गरेको उनलाई नजिकबाट चिन्नेहरु बताउँछन् ।

सँधै हाँसिरहने स्वभावका भोछिभया दुई महिनापछि नै प्राधिकरणबाट अवकाश लिँदै थिए । भोछिभयाले राजविराजसहितका विभिन्न आन्तरिक विमानस्थललाई पुर्नजीवन दिएका थिए ।

इञ्जिनियरिङ विभागको नेतृत्व गरेको छोटो समयमै १० वटा विमानस्थलको कालोपत्रे गराउने कामको नेतृत्व गरेका भोछिभया मिडियामाझ आउन रुचाउँदैन थिए ।

Continue Reading…

रविन्द्रको सफलताका पछाडि विद्याको त्याग !

१६ फागुन, काठमाडौं । भनिन्छ, कुनै चर्चित व्यक्तिको सफलताका पछाडि अदृश्य सहयोगीको बलियो हात र साथ लुकेको हुन्छ । रविन्द्र अधिकारीको सफलतासँग जोडिएकी सहयोगी हुन्- सिन्धुपाल्चोककी विद्या भट्टराई ।

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का धेरै नेताका दम्पती नै राजनीतिमा सक्रिय छन् । कतिपय जोडी सांसद छन् । विद्यार्थी संगठन र पार्टी राजनीतिमा सँगै काम गर्दा बिहे भएका धेरै नेकपा नेतामध्येका थिए अधिकारी । तर, रविन्द्रको राजनीतिक राजमार्ग फराकिलो बनाउन जीवन सँगिनी विद्या भट्टराई दुई दशकअघि नै सक्रिय राजनीतिबाट टाढिएकी थिइन् ।

कास्कीका रविन्द्र र सिन्धुपाल्चोककी विद्या तत्कालीन नेकपा (एमाले) को विद्यार्थी संगठन अनेरास्ववियुको कार्यकर्ताका रुपमा करिव तीन दशकअघि भेटिएका थिए । संगठनमा रविन्द्र सिनियर थिए । दुवैले लामो समय अनेरास्ववियुको केन्द्रीय कमिटीमा काम गरे । ०५५ सालमा बिहे भएपछि रविन्द्रलाई सजिलो होस् भनेर विद्या राजनीतिबाट क्रमशः निश्कृय भइन् ।

अनेरास्ववियुको केन्द्रीय सचिवबाट बिदा भएपछि विद्याले घर व्यवहार धान्दै दुई छोरा विराज र स्वराजलाई हुर्काउने र आफ्नो प्राज्ञिक योग्यता बढाउनेमा ध्यान दिइन् । समाजशास्त्रमा एमफील उनी अहिले रत्नराज्य लक्ष्मी क्याम्पसमा प्राध्यापन गरिरहेकी छन् ।

विद्याले राजनीतिक करिअर अगाडि बढाउन चाहेको भए उनी यतिबेलासम्म सांसद र पार्टी केन्द्रीय सदस्य बनिसक्ने थिइन् ।

शंकर पोखरेल अनेरास्ववियुको अध्यक्ष हुँदा केन्द्रीय कमिटीमा पुगेकी विद्या योगेश भट्टराई अध्यक्ष र रविन्द्र अधिकारी कोषाध्यक्ष हुँदा महिला विभाग प्रमुख थिइन् । उनी ०४९ सालको स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (स्ववियु) निर्वाचनमा अनेरास्ववियुबाट पद्मकन्याको स्वविययु सभापतिकी प्रत्यासी थिइन् । उनीपछि ममता गिरी र रामकुमारी झाँक्री पद्मकन्याको स्ववियु सभापतिका उम्मेवार बनेका थिए । भलै, त्यसबेला त्यो क्याम्पसमा नेविसंघको पकड रह्यो ।

समकालीन भए पनि विद्यार्थी राजनीतिमा विद्या भट्टराई आफूहरुभन्दा एक कार्यकाल अघि नै केन्द्रीय कमिटीमा पुगेको ममता बताउँछिन् । दोस्रो संविधानसभामा तत्कालीन एमालेबाट सभासद र पार्टी केन्द्रीय सदस्य रहेकी ममता अहिले नेकपा केन्द्रीय सदस्य छिन् ।

दुई छोरा जन्मिएको अवधिमा रविन्द्र अधिकारी धमाधम पार्टी राजनीतिको खुटकिला चढिरहेका थिए । अनेरास्ववियुको नेतृत्वबाट पार्टी राजनीतिमा आएसँगै उनले कास्कीको कमाण्ड सम्हाल्न पाएका थिए । त्यो अवस्थामा विद्याले घरपरिवार सम्हालेर उनलाई पूरा समय राजनीतिमा सक्रिय हुन सघाइन् ।

रविन्द्रले पनि पत्नीलाई अध्ययन र प्राध्यापनमा प्रेरित गरेको रविन्द्र अखिलका अध्यक्ष हुँदाका उपाध्यक्ष शिव गुरुङ बताउँछन् ।

अहिले प्रधानमन्त्रीका विदेश मामिला सल्लाहकार रहेका नेकपा केन्द्रीय सदस्य डा. राजन भट्टराईकी बहिनी हुन्, विद्या भट्टराई । ०५४ सालमा एमाले विभाजन हुँदा राजन एमालेतिर र विद्या मालेतिर लागे । रविन्द्र पनि मालेमै थिए । त्यही समयमा उनीहरुको प्रेम विवाह भयो ।

विद्या भट्टराई तत्कालीन एमालेका सबै नेता-कार्यकर्तामाझ परिचित छिन् । उनलाई पतिवियोगको कठिन क्षणमा सम्हालिन सबैले ढाडस दिइरहेका छन् । प्रधानमन्त्री तथा पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले बुधबार साँझै मन्त्री निवास पुल्चोक पुगेर विद्याको पछाडि आफू र सिंगो पार्टी रहेको बताएका छन् ।

प्रधानमन्त्री ओलीले रविन्द्रका मातापितालाई पनि भेटेर सान्त्वना दिए । ओलीसँगै गएका उपप्रधानमन्त्री तथा नेकपा नेता ईश्वर पोखरेलले विद्यालाई ढाडस दिँदै पार्टीले अभिभावकत्व लिने बताएका थिए ।

विहीबार विहान नेकपाका अर्का अध्यक्ष प्रचण्डले पनि विद्यालाई भेटेर शान्त्वना दिएका छन् ।

विद्याका लागि यो अकल्पनीय शोकको घडी हो । रविन्द्र अधिकारीका अधूरा सपना अघि बढाउने सन्दर्भमा विद्याले भावी दिनमा कुन भूमिका रोज्लिन् ? अहिलेलाई यो हतारको प्रश्न हुनेछ ।

राजनीतिक परिवारमा जन्मेर राजनीति नै गरेकी उनका लागि राजनीतिकको बाटो खुला छ । नेकपाका महासचिव बिष्णु पौडेल रविन्द्रको राजनीति फराकिलो बनाउन विद्याले गरेको योगदान पार्टीले नबिर्सने बताउँछन् ।

अनेरास्ववियुकी अध्यक्ष नविना लामाको अनुभवमा विद्याले पार्टी नेतृत्वमा नरहे पनि अरुलाई हौसला र मार्गदर्शन गरिरहिन् । रविन्द्र अधिकारीलाई भेट्न पुग्ने सबै नेता-कार्यकर्तालाई विद्याले सधैं एक कमरेडको व्यवहार गरेको नवीना बताउँछिन् । ‘हाम्रा लागि उहाँ अग्रज नेता नै हो’, नविनाले भनिन्, ‘उहाँ राजनीतिबाट टाढिनुभएको छैन ।’

नेकपाका युवा नेता योगेश भट्टराईले प्रेस विज्ञप्तिमार्फत विद्यालाई सान्त्वना दिँदै भनेका छन्, पि्रय वहिनी विद्या, तिम्रो पीडामा म कुनै शब्दले सहानुभूति व्यक्त गर्न सक्दिनँ । तिम्रो आफ्नै अनुभव, साहस र लाखौं लाख शुभचिन्तकको मायाले तिम्रो यात्रा निरन्तर अघि बढ्नेछ ।’

वाइडबडी विमान खरिद प्रकरणबारे लेखा समितिको अध्ययन प्रतिवेदन आएपछि नागरिक उड्यन तथा पर्यटन मन्त्री रविन्द्र अधिकारीले अनलाइनखबरकर्मीसँगको एक भेटमा भनेका थिए, ‘मैले गलत गरेको छैन भन्ने कुरा भगवान छन् भने उनलाई थाहा छ । नत्र, प्रधानमन्त्री र मेरो जीवन संगिनी विद्यालाई थाहा छ । जति प्रष्टीकरण दिए पनि एकथरी मान्छेको नियत नै त्यस्तै छ, तर समयक्रममा यो काण्डको असली खलनायक उदांगिने छन् ।’

मन्त्रीले वाइडबडी काण्डमा आफ्नो संलग्नता पुष्टि भए राजनीतिक जीवनबाटै सन्यास लिने अनलाइनखबरकै अन्तर्वार्तामा बताएका थिए । वाइडबडी काण्डबारे छानविन नहुँदै उनी बुधबार ताप्लेजुङमा हेलिकप्टर दुघट्नामा परेर संसारबाट विदा भए ।

अब आफ्नो पतिको आत्माविश्वासको दीयो जलाउन एक्ली विद्या छिन् । यसका अतिरिक्त उनका साथमा दुई छोराहरु पनि छन् ।

Continue Reading…

नेपालको प्रजातन्त्र फेरि खतरामा परेको छ : देउवा

१६ फागुन, रामेछाप । नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले नेपालको प्रजातन्त्र फेरि खतरामा परेको बताएका छन् ।

बिहीबार रामेछापको मन्थली नगरपालिका–९ पुराना गाउँमा टीकाराज आरणको शालिक अनावरण कार्यक्रममा देउवाले प्रजातन्त्र माथि प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रुपमा आक्रमण सुरु भएको बताएका हुन् ।

‘सरकाले विधेयकको नाममा प्रजातान्त्रिक अधिकार खोस्ने गरी काम गरिरहेको छ’, देउवाले भने । भोलि कुनै पनि बहानमा सहिदको वलिदान र रगतले स्थापना गरको प्रजातन्त्र खोसिन सक्ने बताउँदै देउवाले यो कुरा कांग्रेसलाई सैह्य नहुने बताए ।
वर्तमान सरकारले प्रत्यक्ष रुपले नेपालमा प्रजातन्त्रमाथि आक्रमण गरेको पनि देउवाले आरोप लगाए ।

नेपाली कांग्रेसका नेता टीकाराज आरणलाई २०५७ सालमा तत्कालीन माओवादी कार्यकर्ताहरुले घरैबाट नियन्त्रणमा लिई हत्या गरेका थिए । उनको स्मरणमा सो शालिक स्थापना गरिएको हो ।

Continue Reading…

सट्टा शिक्षकको चेतावनी : एसईई प्रभावित हुनसक्छ

१६ फागुन, काठमाडौं । स्रोतव्यक्ति सट्टा शिक्षक संघर्ष समितिले सरकारले आफूहरुको रोजगारी खोसेको भन्दै आपत्ति जनाएको छ ।

रोजगारलाई मौलिक हकको रुपमा संविधानमा व्यवस्था गरेको सरकारले सट्टा शिक्षकहरुलाई सेवाबाट हटाएर बेरोजगार बनाउने निर्णय गर्नुले सरकारको नीति नै विरोधाभाषपूर्ण रहेको संघर्ष समितिको ठहर छ ।

स्रोत व्यक्ति सट्टा शिक्षक केन्द्रीय संघर्ष समितिका अध्यक्ष बासुदेव शर्माले सरकारले आफूहरुलाई बेरोजगार बनाउन लागेको भन्दै आपत्ती जनाए । शर्माले भने, ‘रोजगार सबैको अधिकार भनेर प्रधानमन्त्री रोजगारका कार्यक्रम घोषणा गरेको दुई दिनपछि दशौं वर्षदेखि सेवा गरिरहेका १ हजार ५३ सट्टा शिक्षकहरु र ७५ जना अस्थायी स्रोत व्यक्तिहरुलाई हटाउने निर्णय गरेर बेरोजगार बनाउनुले सरकारको नीति नै बिरोधाभाषपूर्ण छ ।’

सरकारले स्रोत व्यक्तिलाई फेरि पठनपाठनको लागि विद्यालय फर्काउन लागे पनि स्रोत व्यक्तिहरु स्वयम् यसप्रति असन्तुष्ट छन्

स्रोत केन्द्र र स्रोत व्यक्तिको परिकल्पना सेती परियोजना २०२८ सालदेखि शुरु भएको थियो । विद्यालय अनुगमन, मूल्यांकन, अवलोकन, विद्यालयको तथ्यांक संकलन, शिक्षकलाई तालीम दिनेलगायतका कार्यका लागि भन्दै विद्यालयमा अध्ययन गराइरहेका शिक्षकबाटै छनोट गरेर स्रोत व्यक्ति राख्ने परिपाटी शुरु भएको थियो । हाल देशभर एक हजार ५३ सट्टा शिक्षक र त्यति नै संख्यामा स्रोत व्यक्ति छन् । तीमध्ये ७५ जना स्रोत व्यक्तिहरु अस्थायी छन् ।

शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले गत माघ १ गतेदेखि स्रोत व्यक्तिहरुलाई साविकको दरवन्दीमा काज फिर्ता गर्ने र उनीहरुको सट्टामा नियुक्त शिक्षकहरुलाई माघ महिनासम्मको मात्र तलब भत्ता दिएर सेवाबाट हटाउने निर्णय गरेको थियो ।

सरकारले स्रोत व्यक्तिलाई फेरि पठनपाठनको लागि विद्यालय फर्काउन लागे पनि स्रोत व्यक्तिहरु स्वयम् यसप्रति असन्तुष्ट छन् । उनीहरुले बिहीबार काठमाडौंमा विरोध प्रदर्शनको कार्यक्रम पनि गरेका छन् । लामो समयदेखि स्रोत व्यक्तिको रुपमा काम गरेका उनीहरुले फेरि विद्यालयमा गएर पढाउने वातावरण नभएको बताउँदै आएका छन् ।

सरकारले स्रोत व्यक्तिको व्यवस्था खारेज गर्दै साविकको दरबन्दीमा काज फिर्ता गर्दा सट्टा शिक्षकहरु जागिर विहीन हुने स्थिति सिर्जना भएको छ । त्यसैले स्रोत व्यक्तिहरुले पुनः शिक्षक भई पढाउने काममा फर्किन अस्वीकार गरेका छन् भने सट्टा शिक्षकहरुले रोजीरोटी खोसिएको भन्दै आफूहरुको उचित व्यवस्थापनको माग गरेका छन् ।

यो पनि पढ्नुहोस १०५३ सट्टा शिक्षकको जागिर धरापमा

एसईई परीक्षा प्रभावित हुनसक्ने चेतावनी

संघर्ष समितिले सट्टा शिक्षकलाई सेवाबाट हटाउँदा नजिकिँदो एसईई परीक्षा प्रभावित हुन सक्ने चेतावनी दिँदै सरकार समक्ष दुई बुँदे माग राखेको छ ।

आगामी चैत महिनामा हुन लागेको एसईई परीक्षा प्रभावित हुन सक्ने भएकाले धेरैजसो सट्टा शिक्षकहरुले अझै पनि पढाइरहेको भन्दै फागुन महिनाको तलब भत्ता पनि नेपाल सरकारबाटै व्यवस्था हुनुपर्ने संघर्ष समितिको माग छ ।

यसैगरी सट्टा शिक्षकलाई जागिर विहीन हुने अवस्थाबाट जोगाउन र फागुन अन्तिम सातातिर आउने लागेको संघीय शिक्षा ऐनमा सट्टा शिक्षकहरुलाई पनि आन्तरिक प्रतिस्पर्धामा भाग लिन पाउने व्यवस्था मिलाउनुपर्ने माग पनि संघर्ष समितिले राखेको छ ।

हालै अस्थायी शिक्षकहरुका लागि लिइएको सेवा आयोगको परीक्षामा पास हुन नसक्नेहरुलाई मौका परीक्षाको व्यवस्था गरिएकाले सट्टा शिक्षकहरुले पनि आन्तरिक प्रतिस्पर्धामा भाग लिन पाउनुपर्ने उनीहरुको माग छ ।

हेर्नुहोस् स्रोतव्यक्ति सट्टा शिक्षक संघर्ष समितिको विज्ञप्ति

Continue Reading…

पर्यटनमन्त्रीलाई कसले, किन पुर्‍यायो पाथीभरा ?

१६ फागुन, काठमाडौं । कुनै पनि दुर्घटना पूर्वसूचित हुँदैनन् । हरेक दुर्घटना अनपेक्षित हुन्छन् । मन्त्री रविन्द्र अधिकारी र पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्पासहित ७ जनाको ज्यान जाने गरी ताप्लेजुङको पाथीभरा क्षेत्रमा बुधबार भएको हेलिकोप्टर दुर्घटना पनि न पूर्वसूचित थियो, न अपेक्षित । निश्चय नै यो दुर्घटना थियो । भवितव्य थियो ।

दुर्घटना भवितव्यपूर्ण हुँदाहुँदै पनि सरकारले यसबारे छानविन गर्न चार सदस्यीय समिति गठन गरिसकेको छ । के कारणले यत्रो दुर्घटना हुन पुग्यो र देशले यति ठूलो क्षति व्यहोर्नुपर्‍यो ? सरकारले यसको कारण पत्ता लगाउनकै लागि बुधबार पूर्वपर्यटन सचिव यज्ञप्रसाद गौतमको संयोजकत्वमा छानविन समिति बनाएको हो ।

हरेक दुर्घटना पूर्वसूचित नभएता पनि घटना भइसकेपछि भने त्यसले केही सूचना छाडेर जान्छ । के–कस्तो असावधानीबाट बचेको भए दुर्घटना हुँदैनथ्यो भन्ने उत्तरसूचना दुर्घटना भैसकेपछि बुझ्न र महसुस गर्न सकिन्छ । दुर्घटनाले पुर्‍याएको क्षतिलाई पूर्ववत् अवस्थामा परिपूर्ति गर्न सकिँदैन, तर यसबाट भविश्यमा पाठ सिक्नचाहिँ अवश्य सकिन्छ । देशका आशलाग्दा युवा नेता पर्यटनमन्त्री रविन्द्र अधिकारीको निधनको हकमा पनि यही कुरा सत्य हो ।

ताप्लेजुङमा बुधबार भएको डाइनेस्टी एयरको हेलिकोप्टर दुर्घटनाबाट देशलाई पर्न गएको क्षतिको परिपूरण गर्न विल्कुलै सकिँदैन । तर, यसबाट पाठ सिक्न भने अवश्यै सकिन्छ ।

पाथीभरा मन्दिरबाट फर्कने क्रममा ताप्लेजुङको फुङलिङ नगरपालिकाको भीरमा भएको हेलिकोप्टर दुर्घटनाले केही गम्भीर प्रश्नहरु उब्जाएको छ । अब यी प्रश्नमाथि सम्बन्धित निकायले ध्यान दिन र आगामी दिनमा त्यस्तो कमजोरी नदोहोर्‍याउन गम्भीरतापूर्वक विचार पुर्‍याउनुपर्ने देखिन्छ ।

अब पर्यटनमन्त्री रविन्द्र अधिकारीहित ७ जनाको ज्यान जाने गरी भएको हेलिकोप्टर दुर्घटनाले उब्जाएका प्रश्नहरुमाथि छलफल गरौं ।

पहिलो प्रश्न– मन्त्री अधिकारीलाई कसले, किन लग्यो पाथीभरा ?

स्वयं पर्यटन मन्त्री रविन्द्र अधिकारीले तेह्रथुमको चुहानडाँडामा गरेको भाषणलाई आधार मान्ने हो भने उनी प्रस्तावित विमानस्थलको निरीक्षणका लागि प्रधानमन्त्री केपी ओलीको निर्देशनमा चुहानडाँडा पुगेका थिए । विमानस्थलको अवलोकन गर्नु मन्त्री अधिकारीको ड्युटी थियो, जुन उनले सफलतापूर्वक निभाए ।

तर, महत्वपूर्ण सरकारी कामका लागि नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका उपमहानिर्देशक र इञ्जिनियरसमेतलाई लिएर तेह्रथुमको आठराई पुगेका मन्त्री अधिकारी आफ्नो ड्युटी सकेपछि राजधानी फर्किनुको साटो मन्दिर दर्शनतिर लागे, जुन सरकारी ड्युटी थिएन ।

के मन्त्री अधिकारी आफैं पाथीभरा दर्शनमा जान चाहन्थे ? या उनको साथमा रहेका कर्मचारी वा व्यवसायीको लहैलहैमा लागेर उनी पाथीभरातिर लागे ? अब यो प्रश्नको जवाफ या त नेकपाका नेताहरुसँग छ, या प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालयसँग ।

यो पनि पढ्नुहोस् : ताप्लेजुङमा ढलेका उड्डयन क्षेत्रका दुई धरोहर

नेकपाकै नेतासमेत रहेका प्रदेश सांसद तेजमान कन्दङबाले चुहानडाँडास्थित कार्यक्रमस्थलबाटै बुधबार अनलाइनखबरलाई भनेका थिए– ‘मलाई त उहाँहरु सीधै काठमाडौं गएजस्तो लागेको थियो । तर, पाथीभरा मन्दिर दर्शन गर्न जानुभएछ ।’

धर्म निरपेक्ष संघीय गणतन्त्र नेपालका मन्त्री रविन्द्र अधिकारी कम्युनिष्ट एवं भौतिकवादी विचारधाराबाट प्रेरित युवा नेता थिए । यदि मन्त्री अधिकारी ‘आफूमाथि लागेको दोष कटाउन’ पाथीभरा मन्दिरमा पुगेर पूजा गर्न लालायित थिए भनेर हामीले अनुमान लगायौं भने यो उनीमाथिको अन्याय हुन्छ कि हुँदैन ? यो पनि अनुत्तरित प्रश्न हो ।

यो अवस्थामा मन्त्री अधिकारी पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्माको आग्रहमा वा प्रधानमन्त्री कार्यालयमा कार्यरत युवराज दाहालको आग्रहमा एकचोटि पाथीभरा पुगौं न त भनेर त्यतातिर मोडिएको पो थिएन कि ? शायद उनी पाथीभरा नगई चुहानडाँडाबाट सरकारी काम सकेर सिधै काठमाडौं फर्केका भए यो दुर्घटना हुने थिएन कि ? यो अर्को निरुत्तरित प्रश्न हो ।

पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्पा ठूला व्यवसायी हुन् भन्नेमा कुनै विवाद छैन । तर, उनी पर्यटनमन्त्री अधिकारीसँगै चुहानडाँडा किन गएका थिए ? सरकारी अधिकारीहरुले अवलोकन गर्नुपर्ने चुहानडाँडा विमानस्थलमा व्यवसायी शेर्पालाई किन लगिएको थियो ? के उनी डाइनास्टिक हेलिकोप्टरका मालिक भएकैले सो हेलिकोप्टरमा मन्त्रीसँगै आफूसमेत चढेका हुन् ? यो प्रश्न पनि निरुत्तरित छ ।

चुहानडाँडा विमानस्थलको ०६८ सालमा सर्भे गर्दा २९ करोड लागत निस्किएको थियो । यस वर्ष नयाँ कन्सल्टेन्सीमार्फत गरिएको अर्को सर्भेले ८७ करोड लागत निकालेको सांसद कन्दङवा बताउँछन् । के यो विमानस्थल निर्माणसँग आङ छिरिङ पनि जोडिएका थिए ? अन्यथा, उनी मन्त्री अधिकारीसँगै चुहानडाँडा जानुको अर्को कारण के थियो ?

कतिपय मानिसहरुको दाबी के छ भने पाथीभरा मन्दिरको गन्तव्य मन्त्री अधिकारीको नभएर पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्पाको छनोट थियो । शेर्पाले ओली सरकारसँग मिलेर पाथीभरामा केबलकारको परियोजना बनाइरहेको दाबी गरिँदै आएको छ ।

तर, यो कुरालाई आधार मान्ने हो भने पनि मन्त्री अधिकारी र आङ छिरिङको टोलीले बुधबार पाथीभरा पुगेर मन्दिरमा पूजाआजा गर्नुबाहेक अन्य कुनै स्थलगत अवलोकन वा छलफल गरेको देखिएन । हेलिकोप्टरबाटै भूगोल हेर्दै हिँडेका हुन् भने त्यो बेग्लै कुरा ।

पाथीभरा मन्दिरका पुजारी डिल्लीरमण आचार्य अनलाइनखबरसँग भन्छन्– ‘मन्त्रीज्यूहरुले लगभग १५ मिनेटजति पूजा गर्नुभयो । त्यसपछाडि बाहिर बस्न गाह्रो भएकाले उहाँहरु हेलिकोप्टरमै बस्नुभयो । मन्त्रीज्यूसँग हाम्रो त्यस्तो केही कुराकानी भएन । उहाँहरु चिया खाउञ्जेल हेलिकोप्टरमा त्यस्तै १५/२० मिनेटजति बस्नुभयो होला ।’

यो पनि पढ्नुहोस् : पाथीभराका पुरोहित भन्छन्– हेलिकोप्टरमै मन्त्रीज्यूलाई दूध चिया खुवाएँ

आखिर यस्तै नै हो भने प्रश्न फेरि पनि उही नै उठ्छ– चुहानडाँडा विमानस्थल अनि पाथीभरा मन्दिरसम्म मन्त्री रविन्द्र अधिकारी र पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्पाको सहकार्य केका लागि थियो । प्रधानमन्त्रीले अपरिहार्य आवश्यक ठानेर मन्त्री अधिकारीका साथमा आङ छिरिङलाई पनि चुहानडाँडा पठाएका थिए ? या आङ छिरिङले आवश्यक ठानेर मन्त्री अधिकारीलाई पाथीभरासम्म लगे ? आखिर कसले, किन लग्यो मन्त्री अधिकारीलाई चुहानडाँडाबाट पाथिभरा मन्दिरसम्म ?

काठमाडौंमा एउटा ‘मिथ’ के चल्ने गरेको थियो भने हरेक पर्यटनमन्त्रीहरु आङ छिरिङकै छनोटमा बन्छन् । र, हरेक पर्यटन मन्त्रीलाई आङ छिरिङले नै घुमाउँछन् ।

यो प्रश्नको उत्तर समयक्रममा आउँदै जाला । तर, यसले सिकाएको पाठ के हो भने सरकारका मन्त्रीहरु मन्त्रालयको जरुरी कामबाहेक लहड र कसैको व्यवसायिक स्वार्थका भरमा प्रतिकूल मौसम र सुरक्षाको ख्यालै नगरी जतासुकै हिँड्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । र, यसबाट सिंगै देशलाई अपुरणीय घाटा लाग्न सक्छ ।

दोस्रो प्रश्न– के हेलिकोप्टरमा क्षमताभन्दा धेरै यात्रु चढेका थिए ?

हेलिकोप्टर दुर्घटनापछि धेरैले क्षमताभन्दा धेरै यात्रु बोकेको त होइन भन्ने प्रश्न गरेका छन् ।

ताप्जेलुङबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित नेकपा सांसद योगेश भट्टराईले समेत यसबारेमा प्रश्न उठाएका छन् । पाइलटसहित ५ जनाभन्दा बढी पाथिभरामा उडान गर्न मिल्दैन भनेर केहीलाई सुकेटार वा ताप्लेजुङ बजार मै झारेरमात्र पाथिभरा जाने गरिएको बताउँदै भट्टराईले भनेका छन्, मौसम खराब हुँदाहुँदै ७ जनालाई लिएर किन उडान गरियो ? समयले उत्तर माग्छ ।’

तर, सुकेटार विमानस्थलका अधिकारीहरुले भने पाथीभरा मन्दिरमा पाइलटसहित ५ जना मात्रै जाने नियमबारे थाहा नभएको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।

जहाँसम्म हेलिकोप्टरको क्षमता छ, एयर डाइनेस्टीसँग पाइलटसहित ६ र ७ जना जना बोक्ने क्षमताका हेलिकोप्टर छन् ।

त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल कार्यालयका प्रवक्ता प्रतावबाबु तिवारीका अनुसार बुधबार दुर्घटना भएको हेलिकोप्टर ९ एन–एएमआई (एएस ३५० ए १२५) हो । एयर डाइनेस्टीको वेबसाइटमा एयर बस कम्पनीको यो हेलिकोप्टरको क्षमता पाइलटसहित ७ जना भएको उल्लेख गरिएको छ । जबकि हेलीकोप्टरमा पाइलटसहित ७ जनामात्रै थिए ।

तेस्रो प्रश्न– मौसम खराब हुँदाहुँदै ‘प्रेसर’मा उडान भएको हो ?

तेह्रथुमको कार्यक्रममा बोल्ने क्रममा मन्त्री अधिकारी आफैंले भनेका थिए– पानी परेको छ, मौसम खराब छ, हामी फेरि फर्किनु पर्नेछ । पाथीभराका पुजारी डिल्लीरमरण आचार्यका अनुसार मन्त्रीहरु मन्दिरमा आइपुग्दा मौसम निकै नै बिग्रिएको थियो । ताप्लेजुङ विमानस्थलका अनुसार पनि बुधबार पाथीभरा क्षेत्रमा मौसम राम्रो थिएन ।

दुर्घटनापछि धेरैले प्रश्न उठाएका छन्, मौसम खराब हुँदाहुँदै हेलिकोप्टर उडाइएको त थिएन ? यसबारे दुईखाले अनुमान छन्, हेलिकोप्टरमा मन्त्री, पर्यटन व्यवसायी आङछिरिङ शेर्पा लगायतका भीआईपीहरु थिए । उनीहरुले नै ‘जाउँजाउँ’ भनेर पाइलटलाई प्रेसर परेको हुन सक्छ । पाइलटले भीआइपीको प्रेसरमा परेर यत्तिको मौसममा जान सकिन्छ भनेका हुन सक्छन् ।

बेलाबखत हेलिकोप्टरमा यात्रा गर्ने अन्य नेताहरुका अनुसार पछिल्लो समय पाइलटहरुले नै हेलिकोप्टर यात्रालाई हल्का रुपमा लिने गरेका छन् । उनीहरुले जोखिम मोलेर उडाउने तथा साँघुरो ठाउँमा पनि ल्याण्ड गराउने गरेका छन् । भीआईपीहरुले पनि हतारो छ भनेर पाइलटलाई उडान भर्न प्रेरित गर्ने गरेको अनुभव पनि कतिपय नेताहरुको छ ।

बुधबार पाथीभरामा खराब मौसमका कारण करिब २० मिनेट हेलिकोप्टर रोकिएको र आफूहरुले ‘लोकेसन’ हेरेर पठाएको जानकारी दिँदै पुजारी डिल्लीरमण आचार्यले अनलाइनबरसँग भने– ‘युवराज दाहाल सर (प्रधानमन्त्रीका निजी सचिव) पाथिभराको यो बाटो धेरैचोटि हिँड्नुभएको मान्छे हो । यो रुटबाट यसरी जाँदाखेरि सुकेटार पुगिन्छ र सुकेटार पुगेपछि ताप्लेजुङ निस्कन्छ भन्ने कुरा त पाइलटलाई भन्दा उहाँलाई अनुभव थियो । हामीले दिएको लोकेसन उहाँले ठीक छ भन्नुभयो ।’

मौसमकै कुरा गर्दा अर्को विचारणीय पक्ष के छ भने बुधबार पाथीभरा मन्दिरमा सिम्रिक एयरले धरान, भेडेटारबाट ४ वटासम्म उडान भरेको थियो । बुधबार पाथीभरामा हेलिकोप्टर उड्नै नसक्ने स्थितिचाहिँ थिएन । एकछिनमा घाम लाग्दै, मौसम बिग्रँदै गरेको थियो । तर, अन्य हेलीकोप्टरहरु उडेकै थिए ।

डाइनास्टीका पाइलट पाथीभराका लागि अनुभवी थिए/थिएनन् वा हेलिकोप्टर उडानको समय छनोट, इञ्जिन अथवा रुटको प्रयोगमै गल्ती थियो भने त्यो बेग्लै प्राविधिक प्रश्न हो ।

चौथो प्रश्न– मन्त्रीहरुले निजी हेलिकोप्टर चढ्ने कि सरकारी ?

खासगरी पछिल्ला वर्षहरुमा नेता तथा मन्त्रीहरुले विभिन्न जिल्लामा जाँदा निजी हेलिकोप्टर प्रयोग गर्ने क्रम बढ्दो छ ।

राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीले नेपाली सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्ने गरेका छन् । व्यवसायिक उडानहरुको तुलनामा सेनाको हेलिकोप्टरमा अतिरिक्त सुरक्षा सावधानी अपनाउने गरिएको पाइन्छ । मौसम खराब छ भने सेनाले उडान नभर्ने गरेका थुप्रै उदाहरण छन् ।

त्यसैले अब नेता तथा मन्त्रीहरुले हेलिकोप्टर प्रयोग गर्दा सेनाको मात्रै प्रयोग गर्ने पो हो कि ?

मन्त्रीहरुले सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्ने सवालमा पनि केही जटिलताहरु छन् । सम्माननीयहरु (राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायधीश, सभामुख, राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष) को सवारी नेपाली सेनाले आफ्नो हेलिकोप्टरबाट गराउने प्रचलन रहेको जंगी अड्डा स्रोत बताउँछ ।

बाँकी मन्त्री वा सांसदहरुको हकमा भने सम्बन्धित मन्त्रालयले सेनालाई औपचारिक पत्रमार्फत हेलिकोप्टर माग गर्नुपर्ने हुन्छ । र, त्यो अवस्थामा उपलब्धता हुन सकेको अवस्थामा सेनाले निश्चित भाडा लिएर सम्बन्धित मन्त्रालयलाई हेलीकोप्टर प्रयोग गर्न दिन सक्छ ।

प्रधानमन्त्री केपी ओलीको जन्मथलो चुहानडाँडामा विमानस्थलको सम्भाव्यता अवलोकनका लागि पर्यटनमन्त्री र नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका अधिकारीहरुलाई पठाउँदै गर्दा प्रधानमन्त्रीले सेनाको हेलिकोप्टरमा जान किन भनेनन् ? पर्यटन मन्त्रालयले भाडामा सेनाको हेलिकोप्टर किन मागेन ? पाथीभरा दिनहुँ उडान भरिरहेको सिम्रिक एयरलाई किन हायर गरिएन र आङ छिरिङको डाइनास्टी नै रोजियो ? समयले यो प्रश्नको पनि जवाफ मागेको छ ।

हुन त मन्त्री र नेताहरुलाई सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्न अनिवार्य गर्दाखेरि अरु पनि केही जटिलताहरु पनि आउन सक्छन् । मन्त्रीहरु सानातिना शौचालय उद्घाटनहरुमा पनि गइरहने भएकाले सीमति संख्यामा रहेका सेनाका हेलीकोप्टरहरु भनेका बेलामा उपलब्ध नहुन सक्छन् । अर्कोतर्फ हेलीकोप्टर भाडामा लिएर पैसा नतिर्ने र बेरुजु बढाउने काम जुन भइरहेको छ, त्यो अझ बढ्न सक्छ ।

तथापि सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्दा मन्त्रीहरु दुर्घटनाको जोखिममा पर्ने सम्भावना चाहिँ कम हुन सक्छ । त्यसैले सरकारले अब यसतर्फ पनि सोच्ने र नयाँ नीति बनाउने पो हो कि ?

नेपाली सेनासँग हेलीकोप्टर र विमानहरु ज्यादै कम भएको अवस्था पनि होइन । सेनासँग हेलीकोप्टर र विमानसमेत जोड्दा कुल १४ वटा छन् । तर, यीमध्ये चार हेलिकोप्टर र दुईवटा जहाज गरी कुल ६ वटामात्रै चालु अवस्थामा छन् । ४ वटा मर्मतका क्रममा छन् भने बाँकी ४ वटा ‘अनसर्भिसेस’ का रुपमा थन्किएका छन् ।

त्यसो त सेनाले हालै तीनवटा हेलिकोप्टरहरु किनिसकेको छ । ती मध्ये एउटाले उडान भर्न थालिसकेको छ भने दुईवटा चाहिँ पार्टपूर्जा आइनसकेको हुनाले विमानस्थलमै छन्, सेनाले बुझ्न बाँकी छ ।

सेनासँग रहेका हवाई साधनहरुलाई मन्त्री र सरकारी अधिकारहिरुले प्रयोग गर्ने हो भने सुरक्षाको दृष्टिले मात्रै होइन, सरकारी स्रोत साधनको सदुपयोग हुन गई राज्यलाई नै फाइदा पुग्ने देखिन्छ ।

पाँचौं प्रश्न– केन्द्रबाटै दौडने कि संघीय अभ्यास गर्ने ?

यतिबेला देश संघीयतामा गइसकेको छ । तर, व्यवहारमा संघीयताको अभ्यास हुन नसक्दा जिल्ला वा गाउँको सानो कार्यक्रममा पनि केन्द्रीय मन्त्री वा प्रधानमन्त्रीलाई नै बोलाउने प्रचलन हटेको छैन ।

सानातिना धार्मिक कार्यक्रमहरुमा कम्युनिष्ट सरकारका अधिकारीहरुलाई जोखिमपूर्ण यात्रा गराइने गरेको विषयमा समीक्षाको खाँचो देखिन्छ ।

जस्तो चुहानडाँडाको सानो विमानस्थलको अवलोकन गर्न मन्त्री नै जानुपर्ने जरुरी थियो कि थिएन ? मन्त्रीसँग इञ्जिनियरिङको अनुभव नहुने भएकाले त्यस्तो ठाउँमा प्राधिकरणका प्राविधिक मात्रै गएको भए पनि पर्याप्त हुन्थ्यो कि ? अथवा राजनीतिक नेता नै चाहिने भए मुख्यमन्त्री, प्रदेश मन्त्री वा सम्बन्धित क्षेत्रको सांसले हेरेर रिपोर्ट गरेको भए पो हुन्थ्यो कि ?

सबै ठाउँमा झरीबादलको वास्ता नगरी सरकारी अधिकारीहरुलाई जोखिमपूर्ण यात्रा गराउने प्रचलनमाथि पनि यो घटनाले सीमाक्षाको आवश्यकता दर्शाएको छ ।

केहीसाता पहिले मोरङका दुईवटा विद्यालयमा एकै दिन स्वर्ण महोत्सवको उदघाटनका लागि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी जाने चर्चा चल्यो । राष्ट्रपतिको स्वागतमा गेट बन्यो, मञ्च बन्यो, विद्यार्थीहरु फूल बोकेर गेटमा उभिए । तर, सेनाले मौसम खराब भएको भन्दै राष्ट्रपतिको भ्रमण रोकिदियो । र, कार्यक्रमको आतिथ्य मुख्यमन्त्री शेरधन राईले गरे ।

तर, भोलिपल्ट बराह क्षेत्रमा यज्ञको उदघाटन गर्न राष्ट्रपतिको सवारी चलाइयो । त्यो दिन पनि मौसममा राम्रो सुधार आइसकेको थिएन ।

यसरी सानातिना धार्मिक कार्यक्रमहरुमा कम्युनिष्ट सरकारका अधिकारीहरुलाई जोखिमपूर्ण यात्रा गराइने गरेको विषयमा समीक्षाको खाँचो देखिन्छ । कम्युनिष्ट मन्त्री मौसमको जोखिम मोलेर मन्दिर दर्शनमा जानु आफैंमा प्रश्नयोग्य छ ।

छैठौं प्रश्न– मौसम सम्बन्धी एप्स हेर्ने कि आकाश हेर्ने ?

देशमा मौसम विज्ञान विभाग छ । डाबोसमा प्रधानमन्त्रीले भर्खरै चौथो औद्योगिक क्रान्तिसम्बन्धी सेमिनारमा भाग लिएर आएका छन् । विकसित मुलुकमा सामान्य नागरिकले कुनै भ्रमणमा जानुपर्दा एक/दुई सातापछिको मौसम हेरेर, बुझेर हिँड्ने गर्छन् । तर, हाम्रा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरुको सवारी चलाउँदा वा कार्यक्रम तय गर्दा मौसम हेर्नुपर्दैन ?

राष्ट्रपति कुनै विद्यालयमा आउने दिन मौसम राम्रो हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा राष्ट्रपति कार्यालयले पहिल्यै हेर्नुपर्छ कि कार्यक्रम हुने दिन बिहान आकाशतिर हेरेर निधो गर्नुपर्छ ?

भीआईपीहरुले गाउँमा पुगेर ‘मौसम खराब छ’ भन्दै भाषण गर्नुअघि नै मन्त्रालयले मौसम राम्रो हुने/नहुने पूर्वानुमान रिपोर्ट देखाएर मन्त्रीको भ्रमण तय वा रद्द गर्नुपर्छ कि पर्दैन ? समृद्धिको कुरा गर्ने सरकारले आकाशतिर हेरेर निर्णय गर्ने या मौसमसम्बन्धी एप्स हेरेर निर्णय गर्ने ? यो लज्जाजनक प्रश्नसमेत सतहमा ल्याइदिएको छ, ‘मौसमका कारण मन्त्री चढेको हेलिकोप्टर दुर्घटनामा पर्‍यो’ भन्ने दुःखद समाचारले ।

अन्त्यमा फेरि एकपटक हेलिकोप्टर दुर्घटनामा मृत्युवरण गर्ने सबै होनहार सपुतहरुप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गरौं । र, भविश्यमा यस्ता कमजोरीहरुबाट पाठ सिकौं । हवाइ दुर्घटनालाई सकेसम्म न्यूनीकरण गरौं । सुरक्षाका उपायहरु अपनाऔं । आशलाग्दा नेता, व्यवसायी तथा राष्ट्रसेवकहरुको जीवनमाथि कसैले पनि खेलवाड नगरौं ।

Continue Reading…

ऊर्जामन्त्री पुन नर्भिक अस्पतालमा भर्ना

१६ फागुन, काठमाडौं । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइमन्त्री वर्षमान पुन नर्भिक अस्पतालमा भर्ना भएका छन् । स्वास्थ्य अवस्था खराब भएपछि पुन नर्भिकमा भर्ना भएका हुन् ।

रिंगाटा लागेर लडेका पुनको छातिमा समस्या देखिएपछि अपरान्ह नर्भिकमा भर्ना गरिएको थियो । पुनलाई भेट्न प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, सभामुख कृष्णबहादुर महरा, गृहमन्त्री रामबहादुर थापा बादल, वन मन्त्री शक्ति बस्नेत लगायत नर्भिक पुगेर फर्किएका छन् । नेपका अध्यक्ष पुष्पकमल दहाल ‘प्रचण्ड’ पनि पुनको अवस्थाबारे जानकारी लिन नर्भिक पुग्दैछन् ।

पुनको अवस्था सामान्य रहेको पुनको निजी सचिवालयले जनाएको छ । डाक्टर यादव भट्टसहितको टोलीले पुनको उपचार गरिरहेको छ ।

आज उनलाई डाक्टरहरुले हस्पिटलमै राख्ने बताएको सभामुख महराले बताए ।

Continue Reading…

पर्यटनमन्त्रीलाई कसले, किन पुर्‍यायो पाथीभरा ?

१६ फागुन, काठमाडौं । कुनै पनि दुर्घटना पूर्वसूचित हुँदैनन् । हरेक दुर्घटना अनपेक्षित हुन्छन् । मन्त्री रविन्द्र अधिकारी र पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्पासहित ७ जनाको ज्यान जाने गरी ताप्लेजुङको पाथीभरा क्षेत्रमा बुधबार भएको हेलिकोप्टर दुर्घटना पनि न पूर्वसूचित थियो, न अपेक्षित । निश्चय नै यो दुर्घटना थियो । भवितव्य थियो ।

दुर्घटना भवितव्यपूर्ण हुँदाहुँदै पनि सरकारले यसबारे छानविन गर्न चार सदस्यीय समिति गठन गरिसकेको छ । के कारणले यत्रो दुर्घटना हुन पुग्यो र देशले यति ठूलो क्षति व्यहोर्नुपर्‍यो ? सरकारले यसको कारण पत्ता लगाउनकै लागि बुधबार पूर्वपर्यटन सचिव यज्ञप्रसाद गौतमको संयोजकत्वमा छानविन समिति बनाएको हो ।

हरेक दुर्घटना पूर्वसूचित नभएता पनि घटना भइसकेपछि भने त्यसले केही सूचना छाडेर जान्छ । के–कस्तो असावधानीबाट बचेको भए दुर्घटना हुँदैनथ्यो भन्ने उत्तरसूचना दुर्घटना भैसकेपछि बुझ्न र महसुस गर्न सकिन्छ । दुर्घटनाले पुर्‍याएको क्षतिलाई पूर्ववत् अवस्थामा परिपूर्ति गर्न सकिँदैन, तर यसबाट भविश्यमा पाठ सिक्नचाहिँ अवश्य सकिन्छ । देशका आशलाग्दा युवा नेता पर्यटनमन्त्री रविन्द्र अधिकारीको निधनको हकमा पनि यही कुरा सत्य हो ।

ताप्लेजुङमा बुधबार भएको डाइनेस्टी एयरको हेलिकोप्टर दुर्घटनाबाट देशलाई पर्न गएको क्षतिको परिपूरण गर्न विल्कुलै सकिँदैन । तर, यसबाट पाठ सिक्न भने अवश्यै सकिन्छ ।

पाथीभरा मन्दिरबाट फर्कने क्रममा ताप्लेजुङको फुङलिङ नगरपालिकाको भीरमा भएको हेलिकोप्टर दुर्घटनाले केही गम्भीर प्रश्नहरु उब्जाएको छ । अब यी प्रश्नमाथि सम्बन्धित निकायले ध्यान दिन र आगामी दिनमा त्यस्तो कमजोरी नदोहोर्‍याउन गम्भीरतापूर्वक विचार पुर्‍याउनुपर्ने देखिन्छ ।

अब पर्यटनमन्त्री रविन्द्र अधिकारीहित ७ जनाको ज्यान जाने गरी भएको हेलिकोप्टर दुर्घटनाले उब्जाएका प्रश्नहरुमाथि छलफल गरौं ।

पहिलो प्रश्न– मन्त्री अधिकारीलाई कसले, किन लग्यो पाथीभरा ?

स्वयं पर्यटन मन्त्री रविन्द्र अधिकारीले तेह्रथुमको चुहानडाँडामा गरेको भाषणलाई आधार मान्ने हो भने उनी प्रस्तावित विमानस्थलको निरीक्षणका लागि प्रधानमन्त्री केपी ओलीको निर्देशनमा चुहानडाँडा पुगेका थिए । विमानस्थलको अवलोकन गर्नु मन्त्री अधिकारीको ड्युटी थियो, जुन उनले सफलतापूर्वक निभाए ।

तर, महत्वपूर्ण सरकारी कामका लागि नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका उपमहानिर्देशक र इञ्जिनियरसमेतलाई लिएर तेह्रथुमको आठराई पुगेका मन्त्री अधिकारी आफ्नो ड्युटी सकेपछि राजधानी फर्किनुको साटो मन्दिर दर्शनतिर लागे, जुन सरकारी ड्युटी थिएन ।

के मन्त्री अधिकारी आफैं पाथीभरा दर्शनमा जान चाहन्थे ? या उनको साथमा रहेका कर्मचारी वा व्यवसायीको लहैलहैमा लागेर उनी पाथीभरातिर लागे ? अब यो प्रश्नको जवाफ या त नेकपाका नेताहरुसँग छ, या प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालयसँग ।

यो पनि पढ्नुहोस् : ताप्लेजुङमा ढलेका उड्डयन क्षेत्रका दुई धरोहर

नेकपाकै नेतासमेत रहेका प्रदेश सांसद तेजमान कन्दङबाले चुहानडाँडास्थित कार्यक्रमस्थलबाटै बुधबार अनलाइनखबरलाई भनेका थिए– ‘मलाई त उहाँहरु सीधै काठमाडौं गएजस्तो लागेको थियो । तर, पाथीभरा मन्दिर दर्शन गर्न जानुभएछ ।’

धर्म निरपेक्ष संघीय गणतन्त्र नेपालका मन्त्री रविन्द्र अधिकारी कम्युनिष्ट एवं भौतिकवादी विचारधाराबाट प्रेरित युवा नेता थिए । यदि मन्त्री अधिकारी ‘आफूमाथि लागेको दोष कटाउन’ पाथीभरा मन्दिरमा पुगेर पूजा गर्न लालायित थिए भनेर हामीले अनुमान लगायौं भने यो उनीमाथिको अन्याय हुन्छ कि हुँदैन ? यो पनि अनुत्तरित प्रश्न हो ।

यो अवस्थामा मन्त्री अधिकारी पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्माको आग्रहमा वा प्रधानमन्त्री कार्यालयमा कार्यरत युवराज दाहालको आग्रहमा एकचोटि पाथीभरा पुगौं न त भनेर त्यतातिर मोडिएको पो थिएन कि ? शायद उनी पाथीभरा नगई चुहानडाँडाबाट सरकारी काम सकेर सिधै काठमाडौं फर्केका भए यो दुर्घटना हुने थिएन कि ? यो अर्को निरुत्तरित प्रश्न हो ।

पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्पा ठूला व्यवसायी हुन् भन्नेमा कुनै विवाद छैन । तर, उनी पर्यटनमन्त्री अधिकारीसँगै चुहानडाँडा किन गएका थिए ? सरकारी अधिकारीहरुले अवलोकन गर्नुपर्ने चुहानडाँडा विमानस्थलमा व्यवसायी शेर्पालाई किन लगिएको थियो ? के उनी डाइनास्टिक हेलिकोप्टरका मालिक भएकैले सो हेलिकोप्टरमा मन्त्रीसँगै आफूसमेत चढेका हुन् ? यो प्रश्न पनि निरुत्तरित छ ।

चुहानडाँडा विमानस्थलको ०६८ सालमा सर्भे गर्दा २९ करोड लागत निस्किएको थियो । यस वर्ष नयाँ कन्सल्टेन्सीमार्फत गरिएको अर्को सर्भेले ८७ करोड लागत निकालेको सांसद कन्दङवा बताउँछन् । के यो विमानस्थल निर्माणसँग आङ छिरिङ पनि जोडिएका थिए ? अन्यथा, उनी मन्त्री अधिकारीसँगै चुहानडाँडा जानुको अर्को कारण के थियो ?

कतिपय मानिसहरुको दाबी के छ भने पाथीभरा मन्दिरको गन्तव्य मन्त्री अधिकारीको नभएर पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्पाको छनोट थियो । शेर्पाले ओली सरकारसँग मिलेर पाथीभरामा केबलकारको परियोजना बनाइरहेको दाबी गरिँदै आएको छ ।

तर, यो कुरालाई आधार मान्ने हो भने पनि मन्त्री अधिकारी र आङ छिरिङको टोलीले बुधबार पाथीभरा पुगेर मन्दिरमा पूजाआजा गर्नुबाहेक अन्य कुनै स्थलगत अवलोकन वा छलफल गरेको देखिएन । हेलिकोप्टरबाटै भूगोल हेर्दै हिँडेका हुन् भने त्यो बेग्लै कुरा ।

पाथीभरा मन्दिरका पुजारी डिल्लीरमण आचार्य अनलाइनखबरसँग भन्छन्– ‘मन्त्रीज्यूहरुले लगभग १५ मिनेटजति पूजा गर्नुभयो । त्यसपछाडि बाहिर बस्न गाह्रो भएकाले उहाँहरु हेलिकोप्टरमै बस्नुभयो । मन्त्रीज्यूसँग हाम्रो त्यस्तो केही कुराकानी भएन । उहाँहरु चिया खाउञ्जेल हेलिकोप्टरमा त्यस्तै १५/२० मिनेटजति बस्नुभयो होला ।’

यो पनि पढ्नुहोस् : पाथीभराका पुरोहित भन्छन्– हेलिकोप्टरमै मन्त्रीज्यूलाई दूध चिया खुवाएँ

आखिर यस्तै नै हो भने प्रश्न फेरि पनि उही नै उठ्छ– चुहानडाँडा विमानस्थल अनि पाथीभरा मन्दिरसम्म मन्त्री रविन्द्र अधिकारी र पर्यटन व्यवसायी आङ छिरिङ शेर्पाको सहकार्य केका लागि थियो । प्रधानमन्त्रीले अपरिहार्य आवश्यक ठानेर मन्त्री अधिकारीका साथमा आङ छिरिङलाई पनि चुहानडाँडा पठाएका थिए ? या आङ छिरिङले आवश्यक ठानेर मन्त्री अधिकारीलाई पाथीभरासम्म लगे ? आखिर कसले, किन लग्यो मन्त्री अधिकारीलाई चुहानडाँडाबाट पाथिभरा मन्दिरसम्म ?

काठमाडौंमा एउटा ‘मिथ’ के चल्ने गरेको थियो भने हरेक पर्यटनमन्त्रीहरु आङ छिरिङकै छनोटमा बन्छन् । र, हरेक पर्यटन मन्त्रीलाई आङ छिरिङले नै घुमाउँछन् ।

यो प्रश्नको उत्तर समयक्रममा आउँदै जाला । तर, यसले सिकाएको पाठ के हो भने सरकारका मन्त्रीहरु मन्त्रालयको जरुरी कामबाहेक लहड र कसैको व्यवसायिक स्वार्थका भरमा प्रतिकूल मौसम र सुरक्षाको ख्यालै नगरी जतासुकै हिँड्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । र, यसबाट सिंगै देशलाई अपुरणीय घाटा लाग्न सक्छ ।

दोस्रो प्रश्न– के हेलिकोप्टरमा क्षमताभन्दा धेरै यात्रु चढेका थिए ?

हेलिकोप्टर दुर्घटनापछि धेरैले क्षमताभन्दा धेरै यात्रु बोकेको त होइन भन्ने प्रश्न गरेका छन् ।

ताप्जेलुङबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित नेकपा सांसद योगेश भट्टराईले समेत यसबारेमा प्रश्न उठाएका छन् । पाइलटसहित ५ जनाभन्दा बढी पाथिभरामा उडान गर्न मिल्दैन भनेर केहीलाई सुकेटार वा ताप्लेजुङ बजार मै झारेरमात्र पाथिभरा जाने गरिएको बताउँदै भट्टराईले भनेका छन्, मौसम खराब हुँदाहुँदै ७ जनालाई लिएर किन उडान गरियो ? समयले उत्तर माग्छ ।’

तर, सुकेटार विमानस्थलका अधिकारीहरुले भने पाथीभरा मन्दिरमा पाइलटसहित ५ जना मात्रै जाने नियमबारे थाहा नभएको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।

जहाँसम्म हेलिकोप्टरको क्षमता छ, एयर डाइनेस्टीसँग पाइलटसहित ६ र ७ जना जना बोक्ने क्षमताका हेलिकोप्टर छन् ।

त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल कार्यालयका प्रवक्ता प्रतावबाबु तिवारीका अनुसार बुधबार दुर्घटना भएको हेलिकोप्टर ९ एन–एएमआई (एएस ३५० ए १२५) हो । एयर डाइनेस्टीको वेबसाइटमा एयर बस कम्पनीको यो हेलिकोप्टरको क्षमता पाइलटसहित ७ जना भएको उल्लेख गरिएको छ । जबकि हेलीकोप्टरमा पाइलटसहित ७ जनामात्रै थिए ।

तेस्रो प्रश्न– मौसम खराब हुँदाहुँदै ‘प्रेसर’मा उडान भएको हो ?

तेह्रथुमको कार्यक्रममा बोल्ने क्रममा मन्त्री अधिकारी आफैंले भनेका थिए– पानी परेको छ, मौसम खराब छ, हामी फेरि फर्किनु पर्नेछ । पाथीभराका पुजारी डिल्लीरमरण आचार्यका अनुसार मन्त्रीहरु मन्दिरमा आइपुग्दा मौसम निकै नै बिग्रिएको थियो । ताप्लेजुङ विमानस्थलका अनुसार पनि बुधबार पाथीभरा क्षेत्रमा मौसम राम्रो थिएन ।

दुर्घटनापछि धेरैले प्रश्न उठाएका छन्, मौसम खराब हुँदाहुँदै हेलिकोप्टर उडाइएको त थिएन ? यसबारे दुईखाले अनुमान छन्, हेलिकोप्टरमा मन्त्री, पर्यटन व्यवसायी आङछिरिङ शेर्पा लगायतका भीआईपीहरु थिए । उनीहरुले नै ‘जाउँजाउँ’ भनेर पाइलटलाई प्रेसर परेको हुन सक्छ । पाइलटले भीआइपीको प्रेसरमा परेर यत्तिको मौसममा जान सकिन्छ भनेका हुन सक्छन् ।

बेलाबखत हेलिकोप्टरमा यात्रा गर्ने अन्य नेताहरुका अनुसार पछिल्लो समय पाइलटहरुले नै हेलिकोप्टर यात्रालाई हल्का रुपमा लिने गरेका छन् । उनीहरुले जोखिम मोलेर उडाउने तथा साँघुरो ठाउँमा पनि ल्याण्ड गराउने गरेका छन् । भीआईपीहरुले पनि हतारो छ भनेर पाइलटलाई उडान भर्न प्रेरित गर्ने गरेको अनुभव पनि कतिपय नेताहरुको छ ।

बुधबार पाथीभरामा खराब मौसमका कारण करिब २० मिनेट हेलिकोप्टर रोकिएको र आफूहरुले ‘लोकेसन’ हेरेर पठाएको जानकारी दिँदै पुजारी डिल्लीरमण आचार्यले अनलाइनबरसँग भने– ‘युवराज दाहाल सर (प्रधानमन्त्रीका निजी सचिव) पाथिभराको यो बाटो धेरैचोटि हिँड्नुभएको मान्छे हो । यो रुटबाट यसरी जाँदाखेरि सुकेटार पुगिन्छ र सुकेटार पुगेपछि ताप्लेजुङ निस्कन्छ भन्ने कुरा त पाइलटलाई भन्दा उहाँलाई अनुभव थियो । हामीले दिएको लोकेसन उहाँले ठीक छ भन्नुभयो ।’

मौसमकै कुरा गर्दा अर्को विचारणीय पक्ष के छ भने बुधबार पाथीभरा मन्दिरमा सिम्रिक एयरले धरान, भेडेटारबाट ४ वटासम्म उडान भरेको थियो । बुधबार पाथीभरामा हेलिकोप्टर उड्नै नसक्ने स्थितिचाहिँ थिएन । एकछिनमा घाम लाग्दै, मौसम बिग्रँदै गरेको थियो । तर, अन्य हेलीकोप्टरहरु उडेकै थिए ।

डाइनास्टीका पाइलट पाथीभराका लागि अनुभवी थिए/थिएनन् वा हेलिकोप्टर उडानको समय छनोट, इञ्जिन अथवा रुटको प्रयोगमै गल्ती थियो भने त्यो बेग्लै प्राविधिक प्रश्न हो ।

चौथो प्रश्न– मन्त्रीहरुले निजी हेलिकोप्टर चढ्ने कि सरकारी ?

खासगरी पछिल्ला वर्षहरुमा नेता तथा मन्त्रीहरुले विभिन्न जिल्लामा जाँदा निजी हेलिकोप्टर प्रयोग गर्ने क्रम बढ्दो छ ।

राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीले नेपाली सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्ने गरेका छन् । व्यवसायिक उडानहरुको तुलनामा सेनाको हेलिकोप्टरमा अतिरिक्त सुरक्षा सावधानी अपनाउने गरिएको पाइन्छ । मौसम खराब छ भने सेनाले उडान नभर्ने गरेका थुप्रै उदाहरण छन् ।

त्यसैले अब नेता तथा मन्त्रीहरुले हेलिकोप्टर प्रयोग गर्दा सेनाको मात्रै प्रयोग गर्ने पो हो कि ?

मन्त्रीहरुले सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्ने सवालमा पनि केही जटिलताहरु छन् । सम्माननीयहरु (राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायधीश, सभामुख, राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष) को सवारी नेपाली सेनाले आफ्नो हेलिकोप्टरबाट गराउने प्रचलन रहेको जंगी अड्डा स्रोत बताउँछ ।

बाँकी मन्त्री वा सांसदहरुको हकमा भने सम्बन्धित मन्त्रालयले सेनालाई औपचारिक पत्रमार्फत हेलिकोप्टर माग गर्नुपर्ने हुन्छ । र, त्यो अवस्थामा उपलब्धता हुन सकेको अवस्थामा सेनाले निश्चित भाडा लिएर सम्बन्धित मन्त्रालयलाई हेलीकोप्टर प्रयोग गर्न दिन सक्छ ।

प्रधानमन्त्री केपी ओलीको जन्मथलो चुहानडाँडामा विमानस्थलको सम्भाव्यता अवलोकनका लागि पर्यटनमन्त्री र नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका अधिकारीहरुलाई पठाउँदै गर्दा प्रधानमन्त्रीले सेनाको हेलिकोप्टरमा जान किन भनेनन् ? पर्यटन मन्त्रालयले भाडामा सेनाको हेलिकोप्टर किन मागेन ? पाथीभरा दिनहुँ उडान भरिरहेको सिम्रिक एयरलाई किन हायर गरिएन र आङ छिरिङको डाइनास्टी नै रोजियो ? समयले यो प्रश्नको पनि जवाफ मागेको छ ।

हुन त मन्त्री र नेताहरुलाई सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्न अनिवार्य गर्दाखेरि अरु पनि केही जटिलताहरु पनि आउन सक्छन् । मन्त्रीहरु सानातिना शौचालय उद्घाटनहरुमा पनि गइरहने भएकाले सीमति संख्यामा रहेका सेनाका हेलीकोप्टरहरु भनेका बेलामा उपलब्ध नहुन सक्छन् । अर्कोतर्फ हेलीकोप्टर भाडामा लिएर पैसा नतिर्ने र बेरुजु बढाउने काम जुन भइरहेको छ, त्यो अझ बढ्न सक्छ ।

तथापि सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्दा मन्त्रीहरु दुर्घटनाको जोखिममा पर्ने सम्भावना चाहिँ कम हुन सक्छ । त्यसैले सरकारले अब यसतर्फ पनि सोच्ने र नयाँ नीति बनाउने पो हो कि ?

नेपाली सेनासँग हेलीकोप्टर र विमानहरु ज्यादै कम भएको अवस्था पनि होइन । सेनासँग हेलीकोप्टर र विमानसमेत जोड्दा कुल १४ वटा छन् । तर, यीमध्ये चार हेलिकोप्टर र दुईवटा जहाज गरी कुल ६ वटामात्रै चालु अवस्थामा छन् । ४ वटा मर्मतका क्रममा छन् भने बाँकी ४ वटा ‘अनसर्भिसेस’ का रुपमा थन्किएका छन् ।

त्यसो त सेनाले हालै तीनवटा हेलिकोप्टरहरु किनिसकेको छ । ती मध्ये एउटाले उडान भर्न थालिसकेको छ भने दुईवटा चाहिँ पार्टपूर्जा आइनसकेको हुनाले विमानस्थलमै छन्, सेनाले बुझ्न बाँकी छ ।

सेनासँग रहेका हवाई साधनहरुलाई मन्त्री र सरकारी अधिकारहिरुले प्रयोग गर्ने हो भने सुरक्षाको दृष्टिले मात्रै होइन, सरकारी स्रोत साधनको सदुपयोग हुन गई राज्यलाई नै फाइदा पुग्ने देखिन्छ ।

पाँचौं प्रश्न– केन्द्रबाटै दौडने कि संघीय अभ्यास गर्ने ?

यतिबेला देश संघीयतामा गइसकेको छ । तर, व्यवहारमा संघीयताको अभ्यास हुन नसक्दा जिल्ला वा गाउँको सानो कार्यक्रममा पनि केन्द्रीय मन्त्री वा प्रधानमन्त्रीलाई नै बोलाउने प्रचलन हटेको छैन ।

सानातिना धार्मिक कार्यक्रमहरुमा कम्युनिष्ट सरकारका अधिकारीहरुलाई जोखिमपूर्ण यात्रा गराइने गरेको विषयमा समीक्षाको खाँचो देखिन्छ ।

जस्तो चुहानडाँडाको सानो विमानस्थलको अवलोकन गर्न मन्त्री नै जानुपर्ने जरुरी थियो कि थिएन ? मन्त्रीसँग इञ्जिनियरिङको अनुभव नहुने भएकाले त्यस्तो ठाउँमा प्राधिकरणका प्राविधिक मात्रै गएको भए पनि पर्याप्त हुन्थ्यो कि ? अथवा राजनीतिक नेता नै चाहिने भए मुख्यमन्त्री, प्रदेश मन्त्री वा सम्बन्धित क्षेत्रको सांसले हेरेर रिपोर्ट गरेको भए पो हुन्थ्यो कि ?

सबै ठाउँमा झरीबादलको वास्ता नगरी सरकारी अधिकारीहरुलाई जोखिमपूर्ण यात्रा गराउने प्रचलनमाथि पनि यो घटनाले सीमाक्षाको आवश्यकता दर्शाएको छ ।

केहीसाता पहिले मोरङका दुईवटा विद्यालयमा एकै दिन स्वर्ण महोत्सवको उदघाटनका लागि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी जाने चर्चा चल्यो । राष्ट्रपतिको स्वागतमा गेट बन्यो, मञ्च बन्यो, विद्यार्थीहरु फूल बोकेर गेटमा उभिए । तर, सेनाले मौसम खराब भएको भन्दै राष्ट्रपतिको भ्रमण रोकिदियो । र, कार्यक्रमको आतिथ्य मुख्यमन्त्री शेरधन राईले गरे ।

तर, भोलिपल्ट बराह क्षेत्रमा यज्ञको उदघाटन गर्न राष्ट्रपतिको सवारी चलाइयो । त्यो दिन पनि मौसममा राम्रो सुधार आइसकेको थिएन ।

यसरी सानातिना धार्मिक कार्यक्रमहरुमा कम्युनिष्ट सरकारका अधिकारीहरुलाई जोखिमपूर्ण यात्रा गराइने गरेको विषयमा समीक्षाको खाँचो देखिन्छ । कम्युनिष्ट मन्त्री मौसमको जोखिम मोलेर मन्दिर दर्शनमा जानु आफैंमा प्रश्नयोग्य छ ।

छैठौं प्रश्न– मौसम सम्बन्धी एप्स हेर्ने कि आकाश हेर्ने ?

देशमा मौसम विज्ञान विभाग छ । डाबोसमा प्रधानमन्त्रीले भर्खरै चौथो औद्योगिक क्रान्तिसम्बन्धी सेमिनारमा भाग लिएर आएका छन् । विकसित मुलुकमा सामान्य नागरिकले कुनै भ्रमणमा जानुपर्दा एक/दुई सातापछिको मौसम हेरेर, बुझेर हिँड्ने गर्छन् । तर, हाम्रा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरुको सवारी चलाउँदा वा कार्यक्रम तय गर्दा मौसम हेर्नुपर्दैन ?

राष्ट्रपति कुनै विद्यालयमा आउने दिन मौसम राम्रो हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा राष्ट्रपति कार्यालयले पहिल्यै हेर्नुपर्छ कि कार्यक्रम हुने दिन बिहान आकाशतिर हेरेर निधो गर्नुपर्छ ?

भीआईपीहरुले गाउँमा पुगेर ‘मौसम खराब छ’ भन्दै भाषण गर्नुअघि नै मन्त्रालयले मौसम राम्रो हुने/नहुने पूर्वानुमान रिपोर्ट देखाएर मन्त्रीको भ्रमण तय वा रद्द गर्नुपर्छ कि पर्दैन ? समृद्धिको कुरा गर्ने सरकारले आकाशतिर हेरेर निर्णय गर्ने या मौसमसम्बन्धी एप्स हेरेर निर्णय गर्ने ? यो लज्जाजनक प्रश्नसमेत सतहमा ल्याइदिएको छ, ‘मौसमका कारण मन्त्री चढेको हेलिकोप्टर दुर्घटनामा पर्‍यो’ भन्ने दुःखद समाचारले ।

अन्त्यमा फेरि एकपटक हेलिकोप्टर दुर्घटनामा मृत्युवरण गर्ने सबै होनहार सपुतहरुप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गरौं । र, भविश्यमा यस्ता कमजोरीहरुबाट पाठ सिकौं । हवाइ दुर्घटनालाई सकेसम्म न्यूनीकरण गरौं । सुरक्षाका उपायहरु अपनाऔं । आशलाग्दा नेता, व्यवसायी तथा राष्ट्रसेवकहरुको जीवनमाथि कसैले पनि खेलवाड नगरौं ।

Continue Reading…

घुन्सा आयोगको सिफारिस कति कार्यान्वयन भयो ?

१६ फागुन, काठमाडौं । हरेक हवाई दुर्घटनापछि सरकारले नछुटाउने एउटा काम हो, छानविन आयोग गठन । पछिल्लो समयमा जतिवटा विमान तथा हेलिकोप्टर दुर्घटना भएका छन्, सबैको छानविन आयोग बनाएको छ ।

सबै आयोगले सरकारलाई प्रतिवेदन पनि बुझाएको छ । प्रतिवेदनमा दुर्घटनाको कारण मात्र खोजी हुँदैन, आगामी दिनमा दुर्घटना नहोस् भनेर अपनाउने पर्ने सावधानीसमेत सिफारिस गरिएको हुन्छ । तर, त्यस्ता सिफारिस कति कार्यान्वयन हुन्छ ? कि मन्त्रालयमा ढड्डामा मात्र थन्किएको छ ?

१२ वर्षअघि ताप्जेलुङको घुन्सामा तत्कालीन वन राज्यमन्त्री गोपाल राईसहित विशष्ट व्यक्तिहरुको मृत्यु हुने गरी भएको दुर्घटनाबारे छानविन गर्न बनेको आयोगका अध्यक्ष केशरीराज पण्डित भन्छन्, ‘कसैलाई दोष दिन खोजेको होइन, तर त्योबेलामा आयोगले गरेको सिफारिस कार्यान्वयन भएको भए त्यही प्रकृतिको दुर्घटना दोहोरिँदैनथ्यो जस्तो लाग्छ ।’

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रविन्द्र अधिकारीसहित ७ जनाको निधन हुने गरी बुधबार भएको दुर्घटनाको प्रारम्भिक अनुसन्धान हेर्दा ०६३ सालमा भएको घुन्सा दुर्घटनासँग मिल्दोजुल्दो देखिएको जानकारहरू बताउँछन् ।

गृह मन्त्रालयले बुधबार दुर्घटनाको कारण खराब मौसम भएको प्रतिक्रिया दिएको छ । ७ असोज ०६३ मा भएको घुन्सा दुर्घटनाका बेला पनि मौसम अनुकुल थिएन । दुबै दुर्घटना हुँदा सिमसिमे पानी र हिउँ परिरहेको थियो ।

नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका एक अधिकारीका अनुसार घुन्सा दुर्घटनाका बेला जस्तै बुधबार पनि बादल लागेकाले ‘भिजिबिलिटी क्लियर’ थिएन ।

के थियो घुन्सा जाँचबुझ आयोगको सिफारिस ?

१८ मंसिर २०६३ मा तत्कालिन पर्यटनमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीलाई बुझाएको प्रतिवेदनमा घुन्सा दुर्घटनाका प्रमुख चारवटा कारण आंैल्याएको थियो, स्थानीय मौसमको विश्लेषण नगरी खराब मौसममा उडान भर्नु, वर्षाको समयमा ताप्लेजुङको भूगोलमा कसरी उडान भर्ने भन्ने विषयमा पाइलट अनभिज्ञ हुनु, हेलिकोप्टरले उचाई लिए अनुसार पाइलटले गति कायम गर्न नसक्नु र हाईअल्टिच्यूडमा उडान भर्न आवश्यक सावधानी पर्याप्त मात्रामा नअपाउनु ।

आयोगले नागरिक उड्डयन प्राधिकरण, श्री एअरलाईन्स, पर्यटन मन्त्रालय र सम्वद्ध पक्षलाई छु्ट्टाछुट्टै सुझाव दिएको थियो । प्राधिकरणले गर्नुपर्ने काममा पाइलटलाई रिफ्रेसर तालिम दिए नदिएको, दिएको भए त्यो प्रभावकारी भए नभएको सुनिश्चित गर्न, विगतमा भएका गम्भिर दुर्घटना अध्ययन रिर्पोटअनुसार सावधानी अपनाउनुपर्ने लगायत ६ वटा सुझाव दिएको थियो ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयलाई नागरिक उड्डयन (दुर्घटना अनुसन्धान) नियमावली, २०२४ लाई संशोधन गर्नुपर्ने, हेलिकप्टरको सुरक्षासम्बन्धी राष्ट्रिय नीति बनाउनुपर्ने लगायत ६ बुँदे सुझाव दिएको थियो ।

तत्कालीन वन तथा भूसंरक्षण राज्यमन्त्री गोपाल राईसहित २४ जनाको ज्यान गएको घुन्सा दुर्घटनामा श्री एयरलाइन्स प्रालिको ९ए–एएचजे एमआई–८ हेलिकप्टर परेको थियो । आयोगले एयरलाईन्सलाई पनि स्ट्यान्डर्ड अपरेसन प्रोसेड्युर (एसओपी) पालना गर्नुपर्ने लगायत १० बुँदे सिफारिस गरेको थियो ।

तत्कालीन जाँचबुझ आयोगका अध्यक्ष पण्डितले अनलाइनखबरसँग भने, ‘बुधबार भएको दुर्घटनामा घुन्सा दुर्घटनाकै कतिपय गल्ती दोहोरिएको देख्दा अझै दुःख लागेको छ । मैले कसैलाई दोष दिन खोजेको होइन तर, त्यतिबेला हामीले दिएको सुझाव कार्यान्वयन भएको भए दुर्घटना हुँदैनथ्यो कि ?’

मन्त्रालय भन्छ : मानवीय त्रुटी बढी

तालुकदार पर्यटन मन्त्रालयका अधिकारीहरु भने हवाई दुर्घटनापछि बनेका आयोगहरुले दिएका अधिकांश सिफारिस कार्यान्वयन भएको दाबी गर्छन् ।

नागरिक उड्डयन प्राधिकरण गठनहुनुपर्व हवाई विभागले नै यस्तो आयोगहरु बनाउँथ्यो । प्राधिकरण गठन भएपछि २०५६÷५७ सालपछि मन्त्रालयले आयोग बनाएको छ र अपवाद बाहेक सबै आयोगले रिपोर्ट बुझाएको छ । मन्त्रालयका सहसचिव सुरेश आचार्य भन्छन्, ‘हरेक आयोगले रिपोर्ट बुझाएपछि सम्बन्धित विमान निर्माता कम्पनी र सञ्चालक कम्पनीसँग परामर्श गरेर अन्तिम रुप दिन्छौं र कार्यान्वयन गर्ने गरेका छौं ।’

उनका अनुसार हवाई दुर्घटनाबारे विभिन्न आयोगले बुझाएको रिपोर्ट कार्यान्वयन अवस्थाबारे हालै मात्र नागरिक उड्डयन प्राधिकरणलाई सोधिएको थियो । ७० प्रतिशत सिफारिस कार्यान्वयन भएको लिखित जवाफ आएको छ ।

सहसचिव आचार्य भन्छन्, ‘नेपालमा भएका धेरै हवाई दुर्घटनामा मानवीय कमजोरी देखिन्छ । इन्जिनमा खराबी भएका भएका दुर्घटना एकदमै कम छन् ।’

उनका अनुसार नेपालमा आँखाले हेरेर भिजिविलिटी छ भने उडान गर्ने गरिन्छ । तर, धेरै दुर्घटनामा विमान चालक थाकेको, वादलमा छिरेर अलमलिएको, आकस्मिक रुपमा सुरक्षित अवतरण गर्न सही निर्णय लिन नसकेको जस्ता समस्या देखिएको छ । आचार्य भन्छन्, ‘हरेक दुर्घटनापछि आयोग बन्छ र पाइलटलाई दोषी देखाइन्छ भनिन्छ, त्यसो होइन । हरेक आयोगमा पाइलट राखिएको हुन्छ र दुर्घटनाको कारण प्राविधिकभन्दा मानवीय नै हुन्छ ।’

जाँचबुझ आयोगका अध्यक्ष पण्डितको भनाइ जस्ताको त्यस्तै

पर्यटन मन्त्री अधिकारीसहित सातजनाको निधन भएको घटनाले स्तब्ध छु । अरुकोभन्दा मेरो फरक अनुभूति के छ भने बाह्र वर्ष पहिले ताप्लेजुङमा भएको हेलिकप्टर दुर्घटनाको छानविन मेरै नेतृत्वमा भएको थियो । सिंगो देश शोकमा परेका बेला मलाई पनि त्यो दुर्घटना नभई दिए हुन्थ्यो जस्तो लागिरहेको छ । नहुनु भइसक्यो, तर भविष्यमा यस्तो दुर्घटना नहोस् भन्नका लागि तितो बोल्न बाध्य भएको छु ।

। त्यतिबेला पनि अहिले जस्तै मौसमी गडबडी थियो । दुबै दुर्घंटनामा हेलिकप्टर पहाडमा ठोकिएको छ । उडेको एक मिनेटमै दुर्घटना भएको भनिएको छ । यदि यो सत्य हो भने उचाई लिने क्रममै कमीकमजोरी भएको हुन सक्छ ।

हामीले पर्यटन मन्त्रालय, नागरिक उड्डयन प्राधिकरण, सम्बन्धित एयरलाइन्सलाई छुट्टाछुट्टै सुझाव दिएका थियौं । हेलिकप्टर मात्रै होइन, जुनसुकै दुर्घटनापछि गठन हुने आयोग वा समितिको सुझावलाई सम्बन्धित पक्षले गम्भिरतापूर्वक पालना गर्नुपर्दछ । ता कि उस्तै गल्तीले अर्को दुर्घटना नहोस् ।

मेरो नेतृत्वको आयोगका सदस्य सचिव यज्ञप्रसाद गौतम र क्याप्टेन प्रमोद लामा सरकारले हिजो गठन गरेको छानविन समितमा पनि हुनुहुन्छ । त्यो आयोगको प्रतिवेदनलाई उहाँहरूले सन्दर्भ सामग्रीको रुपमा उपयोग गर्नुहुन्छ भन्ने विश्वास छ ।

Continue Reading…

भारतीय पाइलटले सोधे– यो भारत हो कि पाकिस्तान ?

१६ फागुन, काठमाडौं । पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानले भारतीय वायू सेनाका विङ कमान्डर अभिनन्दन वर्धमानलाई रिहा गर्ने घोषणा गरेका छन् । यससँगै भारतमा खुशी छाएको छ ।

बुधबार पाकिस्तानले आफ्नो आकाशमा आएको भारतीय विमानलाई आक्रमण गरेको थियो । विमान पाकिस्तानी इलाकामा खसेपछि पाइलट अभिनन्दन पक्राउ परे । तर, उनी पक्राउ पर्दाको विस्तृत विवरण भने बाहिर आएको थिएन ।

बीबीसीले पाकिस्तान प्रशासित काश्मिरको भिम्बर जिल्लास्थित होर्रान गाउँमा पुगेर एक प्रत्यक्षदर्शीसँग कुराकानी गरेको छ । उक्त गाउँका सरपञ्च मोहम्म रजाक चौधरीले बीबीसीसँग घटनाक्रम यसरी वर्णन गरेका छन् :

भिम्बर जिल्लामा नियन्त्रण रेखाभन्दा सात किलोमिटर टाढा होर्रान गाउँका मानिसहरुले आकाशमा लडाकु विमानहरुको छिनाझप्टी देखे । हेर्दाहेर्दै दुई विमान आपसमा ठोक्किए र एउटा तीव्र गतिमा नियन्त्रण रेखाभन्दा पारी गयो । अर्को चाहिँ आगो लाग्यो र तल खस्यो ।

विमानमा आगो लाग्नुअघि नै पाइलट अभिनन्दन वर्धमानले प्यारासुट खोलेर हाम्फालिसकेका थिए । उनी सुरक्षित र सकुशल थिए । तत्काल गाउँका मानिसहरुले उनलाई घेरिहाले । प्यारासुटमा भारतीय झण्डा भएकाले उनी भारतीय हुन् भनेर चिन्न कठिन भएन तर, अभिनन्दनले भेउ पाउन सकेनन् कि यो पाकिस्तान हो या भारत ।

उनले जम्मा भएका गाउँलेहरुलाई सोधे, ‘यो भारत हो कि पाकिस्तान ?’

एक चलाख युवाले भनिदिए, ‘भारत हो भारत ।’

त्यसपछि अभिनन्दन ठूलो स्वरले चिच्याउँदै ‘जय भारत माता’ भन्दै नारा लगाउन थाले । आफ्नो भूमिमा भारतको जयगान गरेपछि गाउँलेहरु आक्रोशित भए र पाइलटलाई ढुंगा हाने । अनि बल्ल अभिनन्दनलाई थाहा भयो कि पाकिस्तानी भूमिमा छु भन्ने ।

त्यसपछि उनले आफ्नो बन्दुक निकाले र गाउँलेहरुतर्फ तेस्र्याउँदै भाग्न थाले । गाउँलेहरु बन्दुकसँग नडराई उनको पिछा गरे । अभिनन्दन एउटा तलाउमा हाम्फाले । अनि आफूसँग भएको केही कागजात खल्तीबाट निकालेर पानीमा डुबाइदिए ।

एकैछिनमा गाउँबासीले उनलाई नियन्त्रणमा लिएर पिट्न थाले । उनको शरीरभरी चोट लाग्यो र रगत बग्न थाल्यो । तर, केहीबेरमै पाकिस्तानी सेना त्यहाँ आयो र गाउँवासीहरुलाई रोक्यो । अनि अभिनन्दनलाई पक्राउ गरेर लग्यो ।

Continue Reading…

Do You Save Money By Making Your Own…

One fairly common question I see from readers is whether or not making something on your own is cheaper than buying it in the store.

First of all, most of the things you make at home actually compare in terms of quality with a fairly high end version of that item in the store. Homemade bread is going to be far better than the cheapest store bread. Homemade pasta is going to be far better than the cheapest store pasta. Homemade laundry soap is going to be far better than the cheapest store laundry soap. This has been pretty much universally true with things I’ve made at home over the years. The homemade version is almost always significantly better than the cheapest version of an item at the store, and usually comparable to one of the more expensive versions.

In terms of price, however, the homemade version usually winds up being comparable in price to that cheapest version. This isn’t always true, as there are some homemade items that end up being cheaper and some homemade items that are very difficult to make cheaply, but it’s a pretty good standard to live by.

Given those two general standards, you’ll find that most homemade items have a financial cost compared to the cheapest version at the store (or maybe a bit less) but end up producing an item that’s comparable to an expensive version at the store. The issue here, of course, is time. Homemade items require some degree of time investment, so what you’re usually asking yourself is whether the time invested in making something at home is worth the savings of the expensive version of an item versus the cheap version. For many people, it’s not, which is why many people skip out on homemade items; for others, there is appeal to making things from scratch, so there’s an additional value in making something at home.

Let’s take a look at the cost comparison for several items I’ve made at home myself in the last year or so.

Homemade Bread

My typical “skeleton” recipe for homemade bread – meaning I’m not adding anything else, like unusual flours or herbs or spices – is just a tablespoon of dry yeast, three tablespoons of sugar, one tablespoon of salt, two tablespoons of oil, and about 6 1/2 cups of flour. This produces two loaves of bread that are roughly equivalent to a high quality store-bought loaf. I wrote about my bread recipe before and also discussed things to do with leftover bread in case you make too much.

A two pound bag of flour, which you can buy for about $1.50, contains enough flour for this recipe with about two cups left over. If you buy a five pound bag of flour, which you can buy for about $2 (I checked the store brand unbleached flour at Target, which is $1.99 for a five pound bag as of this writing), that’s enough to make three batches of this recipe. So, let’s say the flour costs about $0.66. The yeast probably adds another $0.10 and the other ingredients add about $0.10 more. You’re probably using $0.10 in energy by using the oven. So, the ingredients, all told, add up to about $1 for two loaves of bread. You can buy one loaf of the cheapest white bread you can find for $1; buying any bread comparable to this will be at least $3 per loaf. I actually think that this homemade bread is far better than store bread.

So, if you’re comparing homemade bread to the cheapest bread, you’ll save about $0.50 per loaf. If you’re comparing homemade bread to similar quality bread, you’ll save about $3 per loaf (depending on what you buy and consider comparable).

What about the work, though? You really have two options here. You can either make bread manually, which takes about 15-20 minutes of your time spread out over two hours, or you can use a bread machine, which reduces the time to about five minutes, after which you can hit a button and walk away. (However, in my opinion, bread machine bread isn’t quite as good as handmade bread, but it’s still far better than “cheapest loaf at the store.”) You can track down a bread machine at a Goodwill pretty easily, as there’s almost always one there.

So, are you willing to spend 15-20 minutes to save $1 (or $6), or 5 minutes if you have a bread machine? We often make our own bread, but not always – sometimes we’ll decide to ad-lib and have sandwiches for lunch one day and that usually involves just buying a loaf at the store. Part of that is because of the other small drawback of homemade bread – it doesn’t last quite as long because it’s not laden with preservatives. If I have spare time and our meal plan calls for bread, though, I’ll often make a loaf. I compare homemade bread to the higher quality version, so if I’m making it by hand, I’m saving about $20 per hour with the effort. I don’t consider bread machine bread to be quite as good, but it’s much faster, so I stick with the $20 per hour for my effort number with the bread machine, too.

The verdict? If I have a bit of advance warning and I also know it’ll be used up fast, I’ll always bake homemade bread because of the savings. It’s worth it.

Homemade Pasta

Homemade pasta is just flour and eggs, seriously. It’s three cups of flour and four eggs (and a tiny bit of salt and oil) to make enough pasta for my family for dinner. Here’s a basic recipe.

As noted above, the cost of the flour is about $0.33. The cost of the eggs is about the same – $0.33 – as I can find a dozen eggs at the store for $1 pretty regularly. The other ingredients add up to about $0.05. So, the total cost for a batch of handmade fettuccine for my family is about $0.72.

Here’s the catch – it’s fairly labor intensive. If I make it completely from scratch, it takes about half an hour per batch. Mostly, that involves mixing the flour and eggs, rolling out the dough as flat as possible, folding it over, rolling it out again, and then eventually rolling it up and slicing it. It’s a little faster if you have a manual pasta roller, which costs about $20 – you can cut the time down to about twenty minutes. You can make a lot of batches at once, but you have to lay them out to dry and then store them and they last about a month. You’re looking at about 30 minutes per batch.

Another option is to use a pasta making machine. It has one big time cost – the cleanup – and it’s expensive, but it can whip out a batch of homemade pasta with about a minute of effort (and about 15 minutes of waiting). If you want to make several batches, you can usually lay out one batch to dry while the next batch is being made, so it’s much more efficient, but you’re still talking about 15 minutes per batch.

I can buy a box of cheap pasta at the store for $0.99. Comparable high quality pasta costs about $4 for a comparable batch.

So, if I’m comparing handmade pasta without a machine to cheap store brand pasta, I’m saving about a quarter for 30 minutes of effort. That’s probably not worth it for most people. With a machine, it goes down to about 20 minutes of effort for a quarter.

If I’m comparing handmade pasta to high quality pasta, I’m spending about 30 minutes of effort to save $4. I’d say the homemade pasta is still just a little better, but this is a good comparison.

I consider completely handmade pasta to be just a bit better than the machine made pasta, but the machine made pasta blows cheap pasta out of the water and cuts the time in about half. However, a fully automated pasta machine costs about $200, so it’s really not worth it unless you’re going to be making pasta frequently.

The verdict? I’ll make handmade pasta for special occasions because it’s so tasty, but it’s not efficient enough to replace store-bought pasta for most meals. Also, a fully automated pasta machine probably isn’t worth it unless you’re using it all the time for years.

Homemade Laundry Soap

Homemade laundry soap is something I’ve used for many years. I described an early incarnation of my recipe in one of the earliest posts on the site, and offered my revisions later on.

Today, it’s really simple. I put a cup of soap flakes, a cup of washing soda, and a cup of borax into a sealed container and shake it for thirty seconds or so. Then, I put a measuring tablespoon in there and scoop a tablespoon into each load of laundry. That ends up providing 48 loads of laundry, right there, at a cost of about $0.06 per load. Tide, by comparison, costs around $0.30 per load. Thus, over the course of a year of daily washing, this saves us about $75.

For us, as shown in this post, this homemade laundry soap does the trick. Having said that, I have learned over the years that different types of laundry soap and laundry detergent work differently depending on the kind of water you have in your washer. If your water is soft, this soap seems to work just as well (if not better) than laundry detergent; if you have really hard water, it seems like laundry detergent from the store is needed.

The verdict? Homemade laundry soap is a significant money saver for little effort for many water types. However, you should make a batch, use it, and observe the results for yourself, as different water will have different results with different soaps and detergents.

Homemade De-Icer

Living in a northern climate means that for about four months out of the year (or more), removing ice from your windshield in the morning is just part of the routine.

The usual methods, if you have plenty of time, are to start your car, turn on defrost mode, turn the air handling to recirculate the air, and turn up the heat. That will melt the ice eventually, and many people do this and just go back inside for a while. Another option is to use an ice scraper, which is usually a piece of curved plastic that can be scraped along a windshield to remove ice.

To save time, many people buy ice remover from an auto shop that does the job incredibly efficiently. Just spray it on your windows after starting your car, run the wipers when you get inside, and your car is a bit warm and ready to go, so you head out! Easy as can be… except that such ice remover mixes are fairly expensive.

I started using a homemade ice remover mix a few years ago and it works like a champ. All it is is a spray bottle with 1.5 cups of water, 1 cup isopropyl alcohol (rubbing alcohol from your local pharmacy, which costs about $0.79), and a couple of drops of dishwashing soap. Just leave it inside your front door, shake it up as you walk out to your car, start your car, and then spray this stuff on the outsides of the windows. While it doesn’t completely make ice vanish like magic, especially on super-frigid days, it does make the defroster much more efficient and makes any scraping you do trivial. I would rate this stuff as being about 80% as effective as the store-bought solution at about 10% of the price, and it takes maybe fifteen seconds to mix up a spray bottle of it.

The verdict? If you live in a cold climate, having a bottle of this stuff inside your house to spray down windshields on a cold day is going to save you a lot of ice removal time for just pennies, and it’s incredibly effective for the cost. The store-bought stuff is a little better, but it’s also far more expensive and you’re still going to have to scrape off ice many days regardless of which you use (this spray just makes it way easier).

Homemade Dishwashing Detergent

Dishwashing detergent is expensive. Over the years, I’ve tried to find a formula that works really well as a homemade replacement to save $50 a year or so, but I’ve never been able to find one that actually did the trick consistently.

The issue is that the formulas I’ve tried do a good job when the dishes are all pre-rinsed and there’s nothing grimy on them, but they barely touch dishes that aren’t perfectly pre-rinsed. While store-bought detergents (I prefer Member’s Mark from Sam’s Club) don’t always get everything, they do a much better job than homemade recipes.

The best of the homemade recipes I’ve tried, and the one I wouldn’t mind using at least some of the time, is just one part vinegar, one part salt, two parts lemon juice, and three parts water. Mix all of that together and simmer it in a saucepan, stirring it regularly, until it cooks down into a gel-like substance (it’s kind of like thick applesauce). Then, put that in a pourable bottle and just pour it into the slot for detergent in your dishwasher. This needs to be stored in the fridge or else it will ferment a la preserved lemon. By my math, this recipe ends up costing us about $0.12 per load, compared to about $0.25 for store-bought dishwashing detergent. It does a good job, but it’s noticeably worse than the detergent from the store and takes extra effort, so it isn’t something we use at home.

The verdict? I’ve yet to find a homemade dishwashing detergent recipe that works well enough to replace buying it at the store. I’ve tried several formulations and none of them really work very well at all. The best one is cheaper than the dishwashing detergent we prefer, but it takes about twenty minutes of effort to make about thirty loads of cleaner, which saves about $4, and it’s just not quite as good.

Homemade Soap

Sarah and I have made homemade soap several times; here’s the details on one of our soap-making batches. Each time, we’ve made a ton of soap and used it for months if not years; in fact, if you check out most of our bathrooms, you’ll find bars of homemade soap in there.

The truth is that if you’re going to be making homemade soap, it’s really only going to be worthwhile if you make a ton of it – enough bars to last your home for years and probably some to give away as gifts. A small batch of completely from-scratch soap isn’t worth the effort, in my opinion.

The batch listed above costs about $34 in ingredients, according to my math. This ended up producing about 70 (!) bars of soap, and these bars are bigger than most of the typical bar soap you find at the store. They’re much more comparable to the large bars of handmade rough-hewn soap you’ll see at places like Whole Foods. You can certainly add to the cost by adding things like coloring, essential oils, oatmeal, and so on, but even then, you’re probably only raising the cost per bar up to about $0.60 per bar from the $0.50 of the basic recipe.

The cheapest bars of soap I was able to find at the store were $0.69 at regular price, and they were much smaller than the bars we made. I’d estimate that a comparable amount of “cheap” soap to our recipe is about $1. Thus, with our recipe, you’d save about $35 over the cheap soap.

However, you’re probably not going to invest the time and effort to make this soap if you’re just trying to get cheaper than Ivory. This recipe, from beginning to end, probably takes about three hours to make and requires some equipment – you’ll probably already have a lot of it, but you’ll have to buy a few things. Given the equipment and the time, it’s probably not efficient to make this just to beat the cheapest soap at the store.

If you’re making this to save money, you’re aiming to replace handcrafted soap, and that’s where you can save money. Similar handcrafted soap is often sold for $3-4 per bar, thus this recipe is likely saving you hundreds of dollars over the course of using 70 bars of it.

The verdict? This isn’t worth it if you just buy cheap soap at the store. It is worth it, however, if you’re comparing it to buying hand-crafted soap, which is really what you’re making here. It takes a lot of time and some equipment, but it’s a pretty fool-proof method if you take it slow and are careful with it. You just can’t view this as a savings over buying jumbo packs of Ivory soap or store brand soap, because it’s not.

Homemade Coffee

I swear I get a coffee-related question every week, so let’s just have it out.

Coffee is very much dependent on personal taste. Different people simply like different coffees. For me, I am pretty flexible in terms of the beans, but I absolutely prefer cold brew coffee, to the point that I basically don’t even drink other types of coffee. They taste too acidic to me.

Thus, the only way I can really fairly talk about coffee is to discuss what I personally do, which is make cold brew.

I have a simple cold brew coffee maker that I picked up at a kitchen supply store sale for about $10. It’s similar to this one, except the pitcher is glass. It’s all I need to make cold brew coffee – no filters or anything else.

My wife has a simple coffee grinder, which I set on “coarse” and grind 3/4 cup coffee beans when I want to make a batch. I grind 3/4 cup of beans, then take the grounds and put them in the filter, then I pour four cups of cold water over it and stick it in the fridge and let it sit for 16 to 24 hours. I remove the grounds and add them to the compost or toss them and save the liquid, which is about four cups of cold brew coffee. I toss the coffee maker in the dishwasher. That’s it. It takes maybe five minutes. I store it in the fridge and drink it cold, but if I want it hot, I can just microwave it. (If I bought pre-ground coffee, I’d use about 1/4 cup grounds in the cold brew maker.)

My “standard” beans are Eight O’Clock original beans, which you can buy for $19.14 on Amazon. That bag gets me about 16 batches of coffee. Each batch has 4 cups in it. That’s 64 cups of coffee for $19.14 in beans and the negligible cost of water. Let’s say I drink 16 ounces at a time, or two cups. A 16 ounce coffee by my method costs $0.60 and takes maybe a minute’s worth of effort.

For comparison’s sake, a venti (20 ounce) black coffee at Starbucks costs $2.45. That’s a pretty good baseline comparison point. I’m saving about $1.70 each time I drink 20 ounces of coffee at home versus Starbucks.

I don’t add creamer or other flavorings to my coffee, but if you do, I’m pretty confident in saying that creamer and sweetener at home is going to be cheaper than at a coffee shop. While I didn’t get into the details, my wife immediately reported that the creamer she uses is substantially cheaper than the cost difference of flavored coffee at a coffee shop and it’s not even close.

The verdict? If you drink coffee on a daily or near-daily basis, finding a method of making it at home versus buying it at a coffee shop is almost guaranteed to save you significant money. The cold brew method I use is really easy; I spend maybe two or three minutes and make enough coffee for me for two or three days (I drink 12-16 oz. per day), and it saves around $3 over buying the equivalent at Starbucks and I like the flavor of what I make better.

Final Thoughts

I get a personal joy out of trying to make as many things at home as I can and figuring out whether or not they save money. After a trial run or two, the things I make at home from scratch are usually better than most items at the store, so the question is whether the time is worth it. As you can see… sometimes it’s worth it and sometimes it isn’t.

In summary, I consider homemade coffee and homemade laundry soap and homemade de-icer to be worth it almost always. I consider homemade bread to be worth it most of the time. I consider homemade soap to be worth it, but it’s a real job – thankfully, you’re making a lot of it at once. I consider homemade pasta to be worth it on special occasions, but not as an everyday thing. I don’t consider homemade dishwashing soap to be worth it, period (though it smells good).

My general advice is to try making it yourself and make up your own mind about things. You’ll almost always learn something in the process and you might end up finding a better way of doing things in your own life.

Good luck!

The post Do You Save Money By Making Your Own… appeared first on The Simple Dollar.

Continue Reading…

रामेछाप पुगेर देउवाले भने : ‘वर्तमान सरकार रगतले स्थापना गरको प्रजातन्त्र खाेस्दैछ’

काठमाडाैं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले प्रजातन्त्र खतरामा परेकाे बताएका छन् ।

रामेछापको मन्थली नगरपालिका–९ पुराना गाउँमा टीकाराज आरणको शालिक अनावरण कार्यक्रममा देउवाले वर्तमान सरकारले  प्रजातन्त्रमाथि प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रुपमा आक्रमण सुरु गरेको बताएका हुन् ।

उनले सरकाले विधेयकको नाममा प्रजातान्त्रिक अधिकार खोस्ने गरी काम गरिरहेको दावी गरे । भोलि कुनै पनि बहानमा सहिदको वलिदान र रगतले स्थापना गरको प्रजातन्त्र खोसिन सक्ने बताउँदै देउवाले यो कुरा कांग्रेसलाई सैह्य नहुने बताए ।

 नेपाली कांग्रेसका नेता टीकाराज आरणलाई २०५७ सालमा तत्कालीन माओवादी कार्यकर्ताहरुले घरैबाट नियन्त्रणमा लिई हत्या गरेका थिए । उनको स्मरणमा सो शालिक स्थापना गरिएको हो ।

Continue Reading…

प्रधानमन्त्रीलाई कमल थापाको प्रश्न : कसको दबाबले लाचार बन्नुभयो ?

१६ फागुन, काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष कमल थापाले विगतमा राष्ट्रवादी छवि बनाएका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली अहिले लाचार बनेको आरोप लगाएका छन् ।

देशमा खुलेआम देश टुक्र्याउने आवाज उठ्दा पनि राष्ट्रवादी छविका प्रधानमन्त्रीले कुनै कदम चाल्न नसकेको भन्दै उनले कसको प्रभावले लाचार बनेको भनी प्रश्नसमेत गरे ।

पार्टीको मेची महाकाली राष्ट्रिय स्वाभिमान अभियानका क्रममा प्रधानमन्त्रीको गृहजिल्ला झापामा आयोजित कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री ओलीको राष्ट्रवादी छविकै कारण जनताले दुई तिहाइ मत दिएको भन्दै उनले अहिले देश टुक्र्याउने आवाज उठ्दा पनि मौन बस्नु आश्चर्यजनक भएको बताए ।

‘तपाईले चुनावको बेलामा राष्ट्रियताको पक्षमा उठाउनुभएको आवाजको कारणले जनताले दुई तिहाइ बहुमत दिएका हुन्’ उनले प्रश्न गरे ‘राष्ट्रवादी छवि भएको नेता देश टुक्र्याउनुपर्छ भनेर खुलेआम प्रदर्शन हुँदा किन मौन बस्नुभयो ?’

उनले अगाडि थपे ‘राष्ट्रवादी केपी ओली कसको दबाब र प्रभावले गर्दा लाचार बन्नुभो ?’

आफूले विगतमा प्रधानमन्त्री ओलीसँग ९/१० महिना सँगै काम गरेको स्मरण गर्दै थापाले अहिले भने लाचारी देखेको बताए । ‘भ्रष्टाचार गर्दिन, गर्न पनि दिन्न भन्नुहुन्छ, उहाँको वरपर बस्नेले यो देश लुटिरहेका छन् । तर प्रधानमन्त्री लाचार हुनुहुन्छ’ उनले भने ।

राप्रपाले सुरु गरेको मेची महाकाली अभियान अन्तर्गत झापामा आयोजित कार्यक्रममा उनले संघीयतालाई मुलुकले थेग्न नसक्ने देखिएको बताए । बुधबार ताप्लेजुङबाट शुरु भएको राप्रपाको मेची महाकाली राष्ट्रिय स्वाभिमान यात्राको दोस्रो दिन बुधबार झापामा राप्रपाले शक्ति प्रदर्शन र सभा गरेको छ ।

सभामा राप्रपाका वरिष्ठ नेता दीपक बोहरा, नेताहरू बुद्धिमान तामाङ, राजीव पराजुली, टंक ढकाल, राजेन्द्र लिङ्देन, राम थापालगायत सहभागी थिए ।

Continue Reading…

हिमालय टेलिभिजनको ‘इन्फ्रास्ट्रक्चर एक्सिलेन्स अवार्ड’

१६ फागुन, काठमाडौं । पूर्वाधार विकाशका क्षेत्रमा भइरहेका उत्कृष्ट कार्यलाई सम्मान गर्न नेपालमा पहिलोपटक इन्फ्रास्टक्चर एक्सिलेन्स अवार्ड आयोजना हुने भएको छ ।

हिमालय टेलिभिजनको आयोजना र फ्याक्ट नेपालको सहकार्यमा अवार्ड प्रदान गर्न लागिएको हो । पूर्वाधार विकास राष्ट्रिय प्राथमिकताका भएको सन्दर्भमा यो क्षेत्रमा भइरहेका उत्कृष्ट कार्यलाई पुरस्कृत गरी पूर्वाधार विकाशलाई प्रोत्साहित गर्न अवार्ड आयोजना गर्न लागिएको हिमालय टेलिभिजनले जनाएको छ ।

‘पूर्वाधार निर्माण भन्नासाथ हाम्रो दिमाखमा समयमै आयोजना सम्पन्न नहुने र गुणस्तरीय नहुने भन्ने तस्वीर आउँछ’ टेलिभिजनका अध्यक्ष धर्मराज भुसालले भने-‘तर, निर्माण क्षेत्रमा नराम्रोमात्र छैन, थोरै भए पनि राम्रा काम भएका छन्, ती कार्यलाई पुरस्कृत गर्ने हाम्रो सोच हो ।’

यो अवार्डले नेपाली निर्माण क्षेत्रमा भइरहेका उदाहरणीय कार्यहरुको पहिचान गरी त्यसमा संलग्न निर्माण कम्पनी, ब्यक्तित्व एवं परियोजनाहरुलाई सम्मान गर्ने छ ।

उदाहरणीय कार्य गरिरहेका कम्पनी तथा परियोजनाको पहिचान र सम्मानबाटै बाँकीलाई राम्रो कार्यका लागि प्रेरित गर्न सक्छौं र यो क्षेत्रलाई सम्मानित बनाउन सक्छौं भन्ने विश्वासका साथ अवार्ड आयोजना गर्न लागिएको भुसालले बताए ।

‘इन्फ्रास्ट्रक्चर एक्सिलेन्स अवार्ड २०१९’ बिभिन्न सातवटा बिधामा प्रदान गरिने छ । प्रत्येक बिधामा पाँचवटा प्रतिस्पर्धीको छनौट गरी तीमध्ये एउटालाई निर्णायकको मतअनुसार अवार्ड प्रदान गरिने छ ।


बेस्ट नेशनल प्राइड प्रजेक्ट, बेस्ट पब्लिक पर्पोज प्रोजेक्ट, बेस्ट प्राइभेट पर्पोज प्रोजेक्ट, बेस्ट हाउजिङ एन्ड रेसिडेन्सनल प्रोजेक्ट, पपुलर प्रोजेक्ट अफ द एयर, बेस्ट स्मल स्केल प्रोजेक्ट तथा लाइफ टाइम अचिभमेन्ट गरी ७ विधामा अवार्ड प्रदान गरिनेछ।

पपुलर प्रोजेक्ट अफ दि इयर अवार्ड भने जनताको मतमार्फत् छनौट गरिने छ । यसका लागि सोसल मिडिया र एसएमएसमार्फत् मत दिन सकिने छ । यस्तै पूर्वाधार विकासको क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान पुर्‍याएका ब्यक्तित्वलाई लाइफटाइम एचिभमेन्ट अवार्ड प्रदान गरिनेछ ।

अवार्डका दावेवार परियोजनाको छनोटका लागि अनुसन्धान संस्था ‘फ्याक्ट’लाई अनुबन्ध गरिएको छ । हालसम्म निर्माण सम्पन्न भएका उदाहरणीय परियोजना तथा कम्पनीबारे स्वतन्त्र ढंगले अनुसन्धान गरी फ्याक्टले अवार्डका दावेदारहरुको छनौट गर्ने छ । यसैगरी यो क्षेत्रका प्रतिष्ठित ब्यक्तित्वहरुको निणर्ायकमण्डलले अवार्ड बिजेताको छनौट गर्ने छ ।

बैशाख दोस्रो साता अवार्ड बितरण गर्ने हाम्रो लक्ष्यसहित काम भइरहेको फ्याक्टले जनाएको छ । जसलाई हिमालय टेलिभिजनबाट प्रत्यक्ष प्रसारण गरिने छ । हिमालय टेलिभिजनले यस अगाडी नेपाली पूर्वाधार बिकाश र सम्बृद्धिमा केन्दि्रत रहेर ‘नेपाल निर्माण’ कन्क्लेभ आयोजना गरिसकेको छ र यही बर्ष हामी नेपाल निर्माणको चौथो संस्करण आयोजना गर्दैछ ।

यो अवार्ड नेपाल निर्माणकै ब्यानरमा आयोजना गर्न लागिएको छ र त्यही कन्क्लेभको एउटा हिस्साका रुपमा हामीले हरेक बर्ष इन्फ्रास्ट्रक्चर एक्सिलेन्स अवार्ड आयोजना गरिने टेलिभिजनले जनाएको छ ।

Continue Reading…

शनिबार चौथो लायन्स फेस्टिभल मोटर र्‍याली हुँदै

१६ फागुन, काठमाडौं । लायन्स क्लब मल्टिपल डिस्टि्रक ३२५ को आयोजनामा चौथो लायन्स मल्टिपल फेस्टिभल यहि आउदो फागुन १८ गते विरेन्द्र सैनिक कलेज भक्तपुरमा हुने भएको छ ।

लायन्स क्लबले राष्ट्रिय तथा स्थानीय स्तरका विभिन्न सामाजिक कार्यक्रम गर्दै आएको छ ।  विगतका विभिन्न कार्यक्रम जस्तै यसपटक पनि यस क्लबले सामाजिक उत्तरदायित्वमध्येको एक कार्यक्रम सडक सुरक्षा र वातावरण अनुकूललाई समेटेर शनिबार चौथो लायन्स फेस्टिभल मोटर र्‍यालीको आयोजना गर्न लागेको जनाएको छ ।

शनिबार बिहान ७ बजेबाट त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रंगशालाबाट सुरु भइ टेकु, कालिमाटी, कुलेश्वर, बल्खु, एकान्तकुना, ग्वार्काे, कोटेश्वर, गठ्ठाघर, ठिमी, सल्लाघारी, सुर्यबिनायक, जगाती, च्याम्हासिंह, कमलबिनायक, ब्यासी हुँदै दुधपाटी विरेन्द्र सैनिक कलेजमा समापन गर्ने कार्यतालिका छ ।

वातावरण, ट्राफिक नियम सम्बन्धि जनचेतनाका व्यानरहरु समेत राखी एक सय पचास वटा गाडीहरुको सहभागिता रहने आयोजकको अपेक्षा छ ।

कार्यक्रममा डिस्टि्रक ३२५ ए वन, ए टु, बी वन र बी टु का लायन्स सदस्यहरु सहभागीता रहनेछ ।

Continue Reading…

टुंगिएन पञ्चेश्वरको विवाद, नेपाल र भारतको आफ्नै अडानमा

१६ फागुन, काठमाडौं । पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय आयोजनामा नेपाल र भारतबीच रहेका मुख्य विवादबारे छलफल  बसेको विज्ञ समूहको बैठक विना निश्कर्ष टुंगिएको छ । भारतको बेवास्ताका कारण विगत १७ महिनापछि बसको बैठकमा पनि आयोजनाको क्षमता, पानीको बाँडफाट, मुनाफा वितरण लगायतका सहमति हुन बाँकी विषय टुंगिएनन् ।

ऊर्जा मन्त्रालयका प्रवक्ता प्रविनराज अर्यालका अनुसार पानीको बाँडफाँट, उपयोग र मूल्य, आयोजनामा दुई देशले गर्ने लगानी, बिजुली उत्पादन क्षमता, सिँचाइ, बाढी नियन्त्रण लगायतमा हुने फाइदालगायतका मुद्दामा नेपालले अडान छाडको छैन । भारतले पनि आफ्नै अडान दोहोर्‍याएको छ ।

केही सामान्य केही विषयमा भने सहमति भएका छन् ।

२०५२को महाकाली सन्धिअनुसार चाँदनी-दोधारा क्षेत्रको सिँचाइका लागि भारतले ३५० क्युसेक प्रतिसकेन्ड पानी उपलब्ध गराउनुपर्छ । बैठकमा नेपालले यो विषयलाई जोडका साथ उठाएको छ ।

सन्धीअनुसार नेपाल र भारतको सीमा बन्नुपर्ने आयोजनाको भारतीय डीपीआरमा शारदा नदीको पानीको बाँडफाँटको विषय विवादास्पद छ । सो विषयमा नेपालले यसपटकको बैठकमा पनि भारतीय पक्षको प्रस्तावमा सहमति जनाएन ।

३१५ मिटरको उच्च ड्यामसहित बनाउन प्रस्ताव गरिएको पञ्चेश्वर आयोजनामा अहिले पनि नेपाल र भारतीबच पानी बाँडफाँट लगायतका मुद्दामा विवाद छ । सन् २०१७ को नोभेम्बरसम्ममा सबै विवाद सक्ने गरी विज्ञ टोलीको गठन भएको थियो । तर, डीपीआरको विवाद अहिले पनि पुरानै अवस्थामा छ ।

भारतीय  कम्पनी वापकोसले तयार पारेको डीपीआर मस्यौदाअनुसार कुल ४ हजार ८ सय मेगावाटमा पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय परियोजना बनाउने हो भने २२ प्रतिशत पानी मात्र नेपालले पाउँछ । र, ७८ प्रतिशत पानी भने भारतले पाउँछ ।

नेपालले आधा पानीको अधिकार आफ्नो हुनुपर्ने अडान राखेको छ । भारतले भने मानेको छैन । भारतले शारदा र तल्लो शारदाको उपभोग भइरहेको पानी कटौति गरी बाँकी मात्र आधा-आधा गर्न जोड दिएको छ ।

नेपालले सीमाभन्दा निकै तल रहेको शारदा नहरको पानी उपभोगको विषय सन्धीले नछोएको भन्दै पानीको हिस्सा घटाउन नहुने बताउँदै आएको छ ।

०५२ सालमा नेपाल र भारतबीच भएको महाकाली सन्धिमा ६ महिनाभित्रै पञ्चेश्वर बहुउद्देश्यीय परियोजनाको डीपीआर टुंगो लगाउने उल्लेख थियो । तर २४ वर्ष बित्दा पनि त्यसको टुंगो लाग्न सकेको छैन ।

विभिन्न उच्च स्तरीय भ्रमणका क्रममा पनि पञ्चेश्वरको डीपीआर तत्काल फाइनल गर्ने सहमति हुन्छ । तर, विवाद जस्ताको त्यस्तै रहँदा पनि समाधानमा भारतीय अग्रसरता देखिँदैन ।

महाकाली सन्धि भएको १९ वर्षपछि साउन ०७१ मा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेपाल आउँदा यसको कार्यादेश पारित भएको थियो । तर, भारतीय परामर्शदाता कम्पनी वापकोसले तयार पारेको डीपीआर भने अहिलेसम्म पास हुन सकेको छैन । किनकि यसमा नेपाली पक्षको आपत्ति छ । भारतले आफ्नो अडान छाडेको छैन ।

यो पटक पनि विवाद नसुल्झिएपछि आयोजनाको भविष्य अझै अनिश्चित बनेको छ । हालसम्म समूहको तीन वटा बैठक बसेका छन् । सन् २०१७को अगस्ट र सेप्टेम्बरपछि बल्ल तेस्रो बैठक बसेको हो ।

Continue Reading…
Loading...

Popular Bla Bla's

Loading...

Latest Bla Bla's on Fun2Sh

Powered by Blogger.
Copyright © Funtoosh Blog